Je bent misschien nieuwsgieriger dan je denkt
Je hoeft niet overal belangstelling voor te hebben om nieuwsgierig te zijn. Onderzoek laat zien dat juist de behoefte om iets specifieks te begrijpen op latere leeftijd sterk kan zijn. Dat werpt een ander licht op het idee dat je met de jaren minder openstaat voor nieuwe kennis.Je wilt weten wie er vroeger in je huis woonde. Waarom een bepaalde compositie je raakt. Hoe die ene fotograaf het licht gebruikt. Voor je het weet heb je zes tabbladen open en ligt er een boek naast je dat je eigenlijk alleen even zou doorbladeren.
Toch zou je jezelf misschien niet direct een nieuwsgierig mens noemen. Je volgt niet iedere technologische ontwikkeling en voelt weinig behoefte om voortdurend iets nieuws te proberen.
Volgens onderzoekers zijn dat verschillende dingen. Hun studie, gepubliceerd in mei 2025, maakt onderscheid tussen nieuwsgierigheid als algemene eigenschap en de belangstelling die een concrete vraag bij je oproept. Juist dat onderscheid levert een interessant beeld op. UCLA
Nieuwsgierigheid heeft verschillende vormen
Een internationaal onderzoeksteam, met onder anderen psychologen Mary Whatley en Alan Castel, onderzocht 1.218 volwassenen van 20 tot 84 jaar. De deelnemers vulden een vragenlijst in over hun algemene nieuwsgierigheid. Daarnaast kregen ze kennisvragen voorgelegd en gaven ze aan hoe graag ze het antwoord wilden weten.
De uitkomsten liepen uiteen. Een hogere leeftijd hing samen met minder algemene nieuwsgierigheid, maar met méér belangstelling voor de antwoorden op concrete vragen. Wie zichzelf niet beschreef als iemand die voortdurend nieuwe informatie zoekt, kon dus wel degelijk graag iets willen uitzoeken. PLOS One
Dat verschil is herkenbaar. Een cursuscatalogus kan je koud laten, terwijl één gesprek over de geschiedenis van je buurt genoeg is om je een middag bezig te houden.
Je belangstelling mag gericht zijn
In de toelichting van UCLA op het onderzoek oppert Castel dat mensen met de jaren selectiever kunnen worden in wat ze willen leren. Je hoeft niet langer zoveel mogelijk kennis te verzamelen voor een opleiding of loopbaan. Er kan meer ruimte ontstaan voor onderwerpen die je persoonlijk interesseren. Dat is een mogelijke verklaring, geen bewezen oorzaak. UCLA
Voor wie zoekt naar een nieuwe bezigheid is dat een bruikbaar vertrekpunt. De vraag ‘welke cursus zal ik eens doen?’ is behoorlijk groot. ‘Waar zou ik meer van willen begrijpen?’ geeft meer richting.
Misschien wil je eindelijk weten hoe je een oude familiefoto dateert. Of waarom de ene uitvoering van een muziekstuk zoveel langzamer klinkt dan de andere. Zo’n vraag hoeft nergens toe te leiden. Je kunt haar volgen zolang ze interessant blijft.
Geen recept tegen vergeetachtigheid
De studie vergeleek mensen van verschillende leeftijden op één moment. De onderzoekers volgden dus niet hoe de nieuwsgierigheid van dezelfde personen door de jaren heen veranderde. Bovendien draaide de opdracht om kennisvragen. De uitkomsten vertellen niet automatisch hoe iemand reageert op een nieuwe omgeving of een onbekende activiteit.
Ook onderzocht deze studie niet of nieuwsgierigheid dementie voorkomt. Daarvoor zou ander, langdurig onderzoek nodig zijn. PLOS One
Je hoeft van belangstelling bovendien geen gezondheidsopdracht te maken. Een onderwerp mag de moeite waard zijn omdat je er plezier aan beleeft.
Begin bij iets dat blijft hangen
Een eenvoudige manier om je eigen belangstelling op te merken: schrijf een week lang vragen op die tussendoor bij je opkomen. Iets uit een gesprek, een krantenartikel of een wandeling. Kies daarna één vraag waar je nog steeds het antwoord op wilt weten.
Zoek er een goed boek bij, bezoek een lezing of vraag iemand die er verstand van heeft. Geef jezelf ook toestemming om na één antwoord weer verder te gaan.
Je hoeft vandaag nog niet te weten wat je nieuwe passie wordt. Misschien wil je gewoon weten hoe iets zit.
Verder lezen: het oorspronkelijke onderzoek in PLOS ONE en de toelichting van UCLA.
-JV-1290-00-SERICA-1997-03-(1187)-2.jpg)
