Het Nederlandse publiek kent Harm Edens als presentator van het satirische en succesvolle tv-programma Dit was het nieuws. Wat nog niet iedereen weet, is dat hij zich al bijna dertig jaar onvermoeibaar inzet voor een betere en duurzame wereld. Voor zijn laatste boek De belangrijkste vragen van je leven ging hij in gesprek met bevlogen jongeren over de toekomst van onze planeet. Daarnaast trekt hij momenteel langs de theaters met zijn voorstelling De toestand in de wereld volgens Harm Edens. Tijd voor een gesprek met deze veelzijdige en bevlogen persoonlijkheid.
En lees vooral door tot het einde van dit artikel, want we hebben een verrassing: Harm is op maandag 30 maart te gast bij de Proudies Boekenclub om te praten over zijn boek!
“We leven in een tijd van tomeloze consumptie, we voeren oorlog en er is een toenemend individualisme. We maken er eerlijk gezegd een zooitje van. Naarmate ik ouder word, merk ik dat dit mij bozer, ongeduldiger en soms zelfs cynischer maakt. Dat is een pijnlijke constatering. Ben ik dan zo wanhopig? Hoe ga ik daar mee om? Daarom ben ik het gesprek aangegaan met zestien inspirerende jongeren. Hoewel hun achtergronden verschillen, strijden zij allen op hun eigen wijze tegen klimaatverandering. Het valt mij op dat zij groots kijken, maar ook heel reëel zijn. Ze weten precies wat ze doen. ‘Harm, we gaan het hele landbouwsysteem aanpakken en we zijn hiermee al begonnen.’ Maar ook: ‘Het financiële stelsel moet wereldwijd anders en we weten hoe.’ Wat een dapperheid. Het geeft mij hoop dat het misschien toch nog goed komt met onze planeet.”
“Ik vlieg al acht jaar niet meer. Ik doe heel lang met mijn kleding en koop weinig nieuws. Dat geldt ook voor de spullen in mijn huis. Mijn advies is: koop tweedehands. Waarom moeten we alles zelf aanschaffen? Leen gewoon de boormachine van je buurman. We zullen op een bescheidener manier moeten gaan leven. Momenteel gebruiken we zoveel grondstoffen, alsof we de beschikking hebben over bijna vier aardbollen. Dat is simpelweg onhoudbaar en moet heel snel veranderen.”
“Soms word ik wel boos, maar daar bereik ik weinig mee. Ik kan niet voor anderen beslissen hoe zij moeten leven. Ik hoop alleen door het steeds weer onder de aandacht te brengen dat zij langzaam anders gaan doen en denken. In mijn gezelschap bestellen ze inmiddels geen broodje tonijn meer; ze weten ook dat de zeeën wereldwijd worden overbevist. Ik raad iedereen aan het boek Oceaan van David Attenborough te lezen; daarna eet je een stuk minder vis. Waarom zouden we allemaal dingen doen, waar uiteindelijk niemand beter van wordt, behalve jijzelf voor die korte tijd dat je ervan geniet?”
“Ik ben twee uur lang met het publiek in gesprek hoe het met onze planeet gaat en wat we moeten veranderen aan ons gedrag. Ook deel ik mijn verhaal over mijn jeugd, waarin er geen ruimte was voor humor of vreugde. Het zijn zware onderwerpen, maar de avond is niet alleen kommer en kwel. Er wordt ook veel gelachen, dat is zo belangrijk. Het is een mix van ellende en humor. Als we dan toch de afgrond in gaan, dan maar met een lach. ”
“Dat ik al 43 jaar samen ben met mijn partner - de andere Harm. Dat ik 23 jaar comedy heb geschreven voor de grote acteurs van Nederland. Dat Dit Was Het Nieuws dit jaar 30 jaar op de buis is. Ik geniet van de natuur en van kunst. Het emotioneert mij wanneer ik De Nachtwacht of de Gurernica zie, maar soms ook werken van de Nieuwe Haagse School, Rothko, Hockney, Kiefer en ga zo maar door. Daarnaast luister ik graag naar muziek, ook klassiek. De muziek van Paul Simon staat wel zo’n beetje op één. Ik ken al zijn teksten nagenoeg uit mijn hoofd.” Hij begint te lachen: “En dan hebben we het nog niet eens gehad over mijn liefde voor de natuur, antiek, Engelse tuinen en historische buitenplaatsen.”
“In maart 2025 nam ik een podcast op met Jane Goodall. Dat ik haar heb mogen spreken zo kort voor haar overlijden, vond ik heel bijzonder. Ook mijn gesprek met Richard Leakey, vanwege mijn werk als ambassadeur van het Wereld Natuur Fonds, vergeet ik nooit. Hij was een Keniaanse natuurbeschermer en politicus. Maar ook de eerste ontmoeting met Johnny Kraaykamp senior was allesbehalve saai. Het enige positieve van mijn opvoeding komt dan altijd goed van pas, zoals een uitspraak van mijn moeder: ‘Stand maak jezelf.’ Dat betekent zoveel als: verbeeld je maar niets. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik altijd met beide voeten op de grond ben blijven staan, in welke situatie ook.”
“Ik voel mij gezond en barst van de energie. Ik maak lange weken en ervaar dit als zinvol en plezierig. Zolang we nog geen duurzame wereld hebben, blijf ik mij hiervoor inzetten. Maar voor hoelang? Het leven dwingt je ook tot een soort nederigheid. Mijn partner leert mij vaak: ‘Dit is je lot, dit is wat het leven je geeft, deal with it.’ Het is vaak ongelijk verdeeld. Mijn moeder is 96 en die leeft maar door, terwijl anderen al op hun vijftigste afscheid moeten nemen. In het verlengde daarvan - ik probeer wel heel bewust in het hier en nu te leven.”
“Denk bij wat je onderneemt aan de volgende generaties. Welke wereld laten we na aan onze kinderen en kleinkinderen? We mogen niet blijven wegkijken, ook al lijken overheden en bedrijfsleven dat soms wel te doen. Ik hoor dat veel grootouders m’n boek samen met hun kleinkinderen lezen. Nadat ze een hoofdstuk hebben gelezen, gaan ze met elkaar in gesprek hierover. ‘Wat vond je bijzonder? Waar word je verdrietig van? Wat moeten we veranderen en hoe?’ Vaak lukt het niet om met elkaar over klimaatverandering te praten. Maar met behulp van dit boek gebeurt dat wel. Daar word ik blij van.”
Harm (Enschede, 1961) is veelzijdig, geestig, scherp en alert. Hij is programmamaker, scenarist, columnist, dagvoorzitter, spreker en auteur van de boeken Volkomen onnatuurlijk gedrag en De Belangrijkste Vragen van je Leven. Naast zijn werk voor de televisie presenteert hij het radioprogramma Duurzaam op BNR en maakt hij podcasts over duurzame zaken zoals nieuw leiderschap en beton. En niet te vergeten wekelijks: Dit was de radio. Harm is een veelgevraagd dagvoorzitter en spreker op het gebied van duurzaamheid en sinds 1996 ambassadeur van het Wereld Natuur Fonds. En iets minder lang van Just Diggit en het Jane Goodall Instituut. Hij woont samen met zijn vriend Harm Wesselink in Zutphen.
Op maandag 30 maart is hij te gast bij de Proudies Boekenclub om te spreken over dit boek. Welke wereld laten we na aan onze kinderen en kleinkinderen? Proudies-ambassadeur Marieke Dresen gaat met hem in gesprek. Meld je nu hier gratis aan!
Meer interviews lezen die Mirjam deed als ambassadeur voor Proudies?
