Musea lenen elkaar voortdurend kunstwerken. Meestal blijft de logistiek buiten beeld: een kist wordt gesloten, een vrachtwagen vertrekt en een lege plek aan de muur wacht op de terugkeer. Het Mauritshuis en het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza maken die afwezigheid dit najaar juist tot het onderwerp. Ze wisselen gelijktijdig 25 schilderijen uit. Den Haag krijgt werk van onder anderen Jan van Eyck, El Greco, Bronzino en Piero della Francesca. Madrid ontvangt 25 publiekslievelingen uit het Mauritshuis.
.png)
De tentoonstelling Thyssen-Bornemisza ❤️ Mauritshuis opent op 15 oktober 2026. Het hartje in de titel oogt bijna ondeugend voor een museum dat bekendstaat om zijn beheerste zalen en zeventiende-eeuwse meesters. Toch is liefde hier meer dan een publicitair gebaar. Ze vormt de vraag waarmee je naar de schilderijen kijkt.
De werken komen uit de vijftiende en zestiende eeuw, maar de gevoelens zijn opmerkelijk herkenbaar. Verliefdheid en intimiteit horen erbij, net als wachten, verlies en verboden verlangen. Daardoor kijk je niet alleen naar wie er is afgebeeld, maar ook naar wat er tussen mensen gebeurt.
Neem Bronzino’s Portret van een jonge man als Sint-Sebastiaan. De jongeman toont zijn verwonding, maar zijn houding is kalm en bijna uitdagend. Kwetsbaarheid wordt hier geen zwakte. In El Greco’s De annunciatie krijgt een ontmoeting een heel ander gewicht. Maria en de engel bevinden zich in een ruimte die lijkt te bewegen, alsof ontzag niet stil kan blijven staan.
Bij Jan van Eycks kleine Annunciatiediptiek gebeurt het tegenovergestelde. De figuren lijken uit steen gehouwen en zitten ieder op een eigen paneel. De afstand tussen hen is letterlijk zichtbaar. Juist daardoor wordt de ruimte ertussen geladen. Liefde is in deze tentoonstelling niet alleen nabijheid. Soms is ze wat je van een ander scheidt.
Het slimste moment van de tentoonstelling is mogelijk geen beroemd meesterwerk, maar een hereniging. Op Willem van Haechts Apelles schildert Campaspe, uit de collectie van het Mauritshuis, hangt in de geschilderde kunstkamer een piepkleine versie van Sebastiano del Piombo’s Portret van Ferry Carondelet met zijn secretarissen. Dat echte portret komt nu uit Madrid naar Den Haag. Voor het eerst zijn het schilderij en zijn geschilderde verschijning samen te zien.
Het is een klein kunsthistorisch genoegen. Je ziet niet alleen een portret, maar ook hoe dat portret eeuwen geleden al als kostbaar bezit werd bekeken. Van Haecht schilderde een kamer vol kunstliefde. Nu stapt één werk als het ware uit die kamer.
Ook Michael Sweerts’ Jongen met een tulband krijgt een gesprekspartner. Door kleur, houding en raadselachtige blik roept hij onvermijdelijk Vermeers Meisje met de parel op. Het museum hangt ze bewust niet naast elkaar. Je moet de overeenkomst zelf vasthouden terwijl je verder loopt. Dat vertraagt je blik, en precies daarin zit de charme.
De ruil heeft een keerzijde. Onder meer Vermeers Gezicht op Delft en Frans Hals’ Lachende jongen reizen tijdelijk naar Madrid. Wie speciaal voor een van die werken komt, moet dat vooraf weten. Tegelijk haalt het Mauritshuis minder bekende schilderijen uit het depot. Een museumcollectie blijkt zo geen vaste lijst van hoogtepunten, maar een voortdurend veranderend gesprek.
Ga daarom niet met de opdracht om alle 25 gasten af te vinken. Kies drie schilderijen en blijf langer staan. Kijk naar een hand, een blik of de afstand tussen twee figuren. Vraag jezelf af welke vorm van liefde je ziet, en of het schilderij die liefde beantwoordt of juist tegenhoudt. Dan wordt een bruikleen meer dan een verzameling beroemde namen.
Thyssen-Bornemisza ❤️ Mauritshuis is te zien van 15 oktober 2026 tot en met 17 januari 2027 in het Mauritshuis in Den Haag. Reserveer een tijdslot via de officiële tentoonstellingspagina.
.jpg)
