Een groepje mannen staat in zwembroek op een rots aan de Yangtze. Aan de overkant ligt een fabriek. Nadav Kander brengt ze samen in een foto die je graag langer bekijkt, al zou je er zelf niet meteen je handdoek neerleggen. Zijn overzichtstentoonstelling is nu te zien in Foam.
.png)
Yibin I (Bathers), Sichuan Province, China, 2007 (from the series Yangtze – The Long River) © Nadav Kander. Courtesy Howard Greenberg & Flowers Gallery
Yibin I (Bathers) heet de foto, gemaakt in 2007 in de Chinese provincie Sichuan. Links vult een donkere rots een groot deel van het beeld. De zwemmers staan bijna onderaan, klein onder een enorme bleke lucht. Verderop zijn een brug, gebouwen en een schoorsteen te onderscheiden. Alles lijkt door dezelfde gelige waas te zijn gehaald.
De eerste aantrekkingskracht zit in de kleuren en de verhoudingen. Daarna ga je je afvragen waar je eigenlijk naar kijkt. Een gewone middag aan het water? Een landschap dat de mensen nauwelijks ruimte laat? Je hoeft niet te kiezen. De zwemmers zijn daar, de fabriek ook. Kander laat beide bestaan zonder er een verklarende pijl bij te zetten.
De foto behoort tot Yangtze – The Long River, de reeks waarvoor Kander in 2009 de Prix Pictet kreeg. Hij fotografeerde op verschillende reizen langs de Chinese rivier. In zijn toelichting bij de prijs schrijft hij dat hij zich een buitenstaander voelde. Hij vertaalde dat naar zijn beelden door afstand te nemen: de mensen werden klein in hun omgeving.
Dat is een beslissing met gevolgen. Van dichtbij zou je misschien een gezicht onthouden, een gesprek vermoeden, een karakter invullen. Van deze afstand zie je vooral hoeveel groter de omgeving is dan degene die erin moet leven. De menselijke maat blijkt nogal bescheiden.
Kander beschreef de snelle veranderingen langs de rivier en de manier waarop vertrouwde plekken verdwenen. Zijn foto's zijn inmiddels bijna twintig jaar oud. Daardoor krijgen ze nog een andere lading: het zijn ook beelden van een omgeving die op het moment van fotograferen al aan het verdwijnen was.
Toch is de zwemfoto niet alleen een illustratie bij een verhaal over economische groei. De mensen hebben hun plek gevonden, inclusief zwembanden. Dat alledaagse detail voorkomt dat ze volledig opgaan in een plechtig betoog over de toestand van de wereld.
The edge of things, zoals het overzicht in Foam heet, brengt landschappen, portretten en ander werk samen. Gastcurator David Campany maakte de selectie. Naast foto's zijn er videowerken met muziek van Max Richter en een projectie waarin Kander zelf spreekt.
Bij de tentoonstelling hoort ook zijn portret van David Lynch uit 2007. De regisseur is dichtbij gefotografeerd, tegen een vrijwel witte achtergrond. Grijs haar staat alle kanten op; zijn blauwe ogen kijken net langs de camera. Een witte kraag steekt boven een donkere trui uit. Het is een gezicht dat je kunt herkennen zonder te kunnen vaststellen wat die man op dat moment denkt.
Dat maakt de combinatie met het landschap interessant. Bij de rivier houdt Kander je op afstand. Bij Lynch mag je dichtbij komen, maar ook daar wordt niet alles toegankelijk. Een portret kan haarscherp zijn en toch iets voor zichzelf houden.
Wie fotografie vooral beoordeelt op de vraag of een beeld mooi is, heeft bij Kander genoeg te bekijken. De vervolgvraag is lastiger: wat doet die schoonheid met wat er op de foto staat? Maakt ze de industrie langs de rivier aanvaardbaarder, of zorgt ze dat je er eindelijk aandacht voor hebt?
Dat is een goede reden om voor deze tentoonstelling naar Foam te gaan. Het werk biedt houvast in zichtbare details, zonder dat ieder beeld zich meteen laat afronden met een boodschap. Bij Yibin I kun je blijven schuiven tussen de mannen, de rots en de fabriek. De zwemmers lijken hun keuze voor die middag intussen allang te hebben gemaakt.
Nadav Kander – The edge of things, tot en met 31 januari 2027 in Foam, Keizersgracht 609, Amsterdam. Dagelijks 10.00–18.00 uur; donderdag en vrijdag tot 21.00 uur. Museumkaart geldig. Op 11 november meldt Foam dat de lift buiten gebruik is. Controleer de toegankelijkheid voor vertrek als je daarop bent aangewezen.
Kanders eigen toelichting op Yangtze bij de Prix Pictet
Bekijk de reeks Yangtze op de website van de fotograaf
Tickets en toegankelijkheid van Foam
