Je partner kan je nog verrassen

Je weet wie onderweg de kaart pakt en wie alvast een tafel uitzoekt. Je kent het verhaal dat je partner straks aan vrienden zal vertellen, inclusief het detail dat elk jaar iets sterker wordt aangezet. Na jaren samen raak je goed op elkaar ingespeeld.

Dat is prettig. Tegelijk kan er iets merkwaardigs gebeuren: je hebt al besloten hoe de ander zal reageren voordat er iets is gebeurd. Een dansles? Vast te druk. Een workshop? Daar heeft je partner toch het geduld niet voor. Je laat een idee varen zonder het nog te vragen.

Zodra werk minder ruimte inneemt, komt er misschien meer gelegenheid om samen op pad te gaan. Dan wordt een interessante vraag wat je met die tijd wilt doen. Ook in een lange relatie kan het aardig zijn om eens ergens terecht te komen waar de gebruikelijke rolverdeling weinig houvast biedt.

Zeven minuten op een gymmat

Psycholoog Arthur Aron en collega’s onderzochten dit al in 2000. In een van hun experimenten verdeelden ze 63 getrouwde stellen willekeurig over drie groepen. Sommige stellen deden samen zeven minuten een ongebruikelijke, lichamelijk uitdagende opdracht op gymmatten. Andere kregen een alledaagsere opdracht of deden geen gezamenlijke activiteit.

Bij de stellen met de nieuwe, prikkelende opdracht nam de gemeten relatiekwaliteit direct daarna sterker toe dan bij de andere groepen. Het experiment maakte deel uit van een reeks onderzoeken naar gezamenlijke nieuwe ervaringen.

De grenzen zijn belangrijk. Deze 63 stellen waren 18 tot 54 jaar oud en maximaal vijftien jaar samen. De onderzoekers maten een onmiddellijk effect. Daarmee weten we nog niet wat een wekelijkse cursus doet voor mensen die al veertig jaar getrouwd zijn. Het onderzoek geeft wel aanleiding om te kijken naar het soort ervaring dat je samen opdoet.

Er valt nog iets te leren

Achter dit onderzoek zit het begrip self-expansion: je wereld wordt groter doordat je iets leert, een ervaring opdoet of een ander perspectief ontdekt. In Arons onderzoek naar relaties speelt het samen aangaan van nieuwe, prikkelende activiteiten een belangrijke rol.

Je kunt je voorstellen hoe dat er buiten een laboratorium uitziet. Tijdens een fotografieworkshop blijkt je doorgaans praktische partner eindeloos te willen wachten op het juiste licht. Bij een onbekend bordspel ziet de ander eerder dan jij hoe het werkt. Je maakt iets mee waarop je vaste beeld van elkaar nog geen antwoord had.

Zulke momenten laten zich moeilijk organiseren als een van beiden de hele middag uitlegt hoe het moet. Kies daarom eens iets waarbij je ongeveer gelijk begint. Een activiteit waarvoor jullie allebei een vraag moeten stellen of iets opnieuw moeten proberen.

Kies samen iets kleins

Dat kan weinig kosten. Bereid bijvoorbeeld een gerecht waarvan jullie de techniek allebei nog moeten leren. Zoek een korte stadswandeling uit in een buurt die jullie niet kennen en laat ieder onderweg één plek kiezen om te bekijken. Of leen een spel dat bij geen van beiden al jaren in de kast staat.

Dit zijn ideeën om zelf uit te proberen, geen activiteiten waarvan in het genoemde experiment de werking is bewezen. Het helpt vooral als jullie er allebei enige zin in hebben. Een verrassingsuitje waar de ander tegen opziet, maakt van nieuwsgierigheid al snel een verplichting.

Laat ook de uitslag bescheiden blijven. Het gerecht mag mislukken en het spel mag tegenvallen. Achteraf kun je gewoon bespreken wat leuk was en of je nog eens iets dergelijks wilt doen.

Laat de ander zelf antwoorden

Vertrouwde bezigheden mogen hun plek houden. Hetzelfde wandelrondje kan precies zijn waar je samen behoefte aan hebt. En er hoeft evenmin iets mis te zijn als jullie graag afzonderlijk op pad gaan.

Voor een volgende gezamenlijke middag kun je wel een kleine gewoonte veranderen. Als je denkt dat je partner ergens toch geen zin in heeft, leg het idee alsnog voor. Misschien krijg je het antwoord dat je verwachtte. Misschien blijkt de ander al een tijd nieuwsgierig naar iets waarvan jij niets wist.

‍