Je hebt nog ergens een instrument liggen. Of een doos familiefoto’s waar je ooit iets mee wilde doen. Misschien blijf je bij een tentoonstelling vooral lang staan bij de schetsen, omdat je zelf zo graag zou tekenen. Je belangstelling is er al. Alleen het beginnen blijft liggen.
.png)
Welke creatieve interesse heb je altijd gehad zonder haar veel ruimte te geven? Het is een andere vraag dan waar je goed in bent. Je kunt iets met bewondering bekijken, er steeds naar terugkeren, en jezelf toch wijsmaken dat het voor anderen is weggelegd.
Soms ontbrak de tijd. Er was werk, er waren kinderen of andere verantwoordelijkheden. Soms kwam er een oordeel vóór de eerste poging: ik heb daar geen talent voor. Of: wat moet ik straks met al die tekeningen? Zo kan een bezigheid waar je plezier in zou kunnen hebben al verdwijnen voordat je eraan begonnen bent.
Creatief bezig zijn mag ook iets kleins betekenen. Een hoek van de tuin opnieuw inrichten. Een herinnering aan je moeder opschrijven. Een foto maken waarvoor je eens een andere straat in loopt. Je hoeft vooraf niet te weten waar het toe leidt.
Psychiater en gerontoloog Gene Cohen beschreef in The Mature Mind hoe er op latere leeftijd nieuwe ruimte voor ontwikkeling kan ontstaan. Hij gebruikte de term inner push voor de innerlijke drijfveren die mensen aanzetten om opnieuw te kiezen, te experimenteren of iets door te geven.
Het is een manier om naar ontwikkeling te kijken, geen vaste fase die iedereen op een bepaalde verjaardag doormaakt. Toch kan de gedachte herkenning geven. Een interesse die jaren op de achtergrond bleef, kan zich opnieuw melden wanneer je leven verandert. Het schrijven van een familiegeschiedenis wordt dan misschien iets wat je werkelijk wilt gaan doen.
Ook als je agenda nog steeds vol is, kun je die belangstelling serieus nemen. Niet alles hoeft te wachten tot er een lege week verschijnt.
Econoom David Galenson van de University of Chicago onderzocht creatieve loopbanen aan de hand van onder meer veilingprijzen en de aandacht voor werken in kunsthistorische handboeken. Hij onderscheidt conceptuele vernieuwers, die vanuit een duidelijk idee werken en vaak vroeg doorbreken, en experimentele vernieuwers, die al zoekend verder komen.
Picasso en Cézanne zijn bekende voorbeelden van dat verschil. Waar Picasso vroeg radicale vernieuwingen bracht, ontwikkelde Cézanne zijn werk door steeds opnieuw te kijken en te proberen. Galensons indeling beschrijft patronen bij kunstenaars. Ze is geen test waarmee je je eigen talent of toekomst kunt vaststellen. Wel geeft ze ruimte aan het idee dat langzaam zoeken óók een manier van werken is.
En een debuut hoeft niet vroeg te komen. Harriet Doerr was drieënzeventig toen haar eerste roman, Stones for Ibarra, verscheen. Je hoeft haar voorbeeld niet te evenaren om er iets aan te hebben: een eerste keer kan veel later plaatsvinden dan je ooit had bedacht.
Er is ook onderzoek naar vrijetijdsbesteding en hersengezondheid. Joe Verghese en collega’s volgden 469 mensen boven de 75 die bij de start geen dementie hadden. In de jaren die volgden, hingen onder meer lezen, bordspellen, een instrument bespelen en dansen samen met een lager dementierisico. De studie verscheen in 2003 in The New England Journal of Medicine.
Dat bewijst niet dat een creatieve hobby dementie voorkomt. Vroege veranderingen in de hersenen kunnen ook beïnvloeden welke activiteiten iemand nog onderneemt. Bovendien onderzocht de studie geen afzonderlijk effect van bijvoorbeeld schilderen of schrijven.
Je belangstelling hoeft gelukkig geen gezondheidswinst op te leveren om een plaats in je leven te verdienen. Het plezier van iets uitzoeken of maken kan genoeg zijn.
Kies één interesse en maak de eerste stap overzichtelijk. Haal het instrument uit de kast. Schrijf één herinnering op, zonder meteen een boek te plannen. Leg papier klaar en teken iets dat op tafel staat.
Spreek met jezelf af wanneer je ermee verdergaat. Vraag na afloop vooral of je er nog eens tijd aan zou willen besteden. Dat vertelt je voor een volgende poging meer dan de vraag of het al goed genoeg is.
De module Creativiteit staat nu online in het Proudies Programma van Club Proudies. Daar onderzoek je wat je altijd al trok, wat je tegenhoudt en hoe je er ruimte voor maakt in je week.
Word lid van Club Proudies en start met de module Creativiteit.
.jpg)
