Wat we deze zomer lezen

Verhalen die passen bij zomerse dagen waarop de tijd wat zachter voelt. Boeken die je leest tussen twee zwembeurten door, in de trein naar een vriend, op een hotelbalkon of gewoon thuis, wanneer de stad warm is en de avonden langer lijken dan anders.

Een van de opvallendste titels van dit moment is Yesteryear van Caro Claire Burke. Het boek begint met een vrouw die denkt dat ze haar leven perfect heeft vormgegeven. Natalie Heller Mills is een succesvolle “tradwife”-influencer: ze verkoopt haar miljoenen volgers het beeld van een zuiver, huiselijk en traditioneel bestaan. Denk aan zelfgebakken brood, boerderijdieren, kinderen in linnen jurkjes, geloof, gehoorzaamheid en een zorgvuldig gefilterde vorm van eenvoud. Alles oogt zacht, natuurlijk en moreel superieur. Tot Natalie wakker wordt in 1855 en ineens moet leven in de wereld die ze online zo romantisch heeft gemaakt. Geen telefoon. Geen personeel. Geen camera. Geen moderne geneeskunde. Geen ontsnapping aan de harde werkelijkheid van een leven waarin vrouwelijkheid vooral betekent: arbeid, onderwerping en overleven.

Wat Yesteryear interessant maakt, is niet alleen de slimme premisse, maar vooral de vraag die eronder ligt: hoeveel van ons verlangen naar vroeger is echt, en hoeveel is decor? Burke maakt van Natalie geen eenvoudig slachtoffer. Ze is ambitieus, ijdel, grappig, onaangenaam en soms verrassend helder over haar eigen leugens. Juist daardoor wordt het boek meer dan een satire op sociale media. Het gaat over de verkoopbaarheid van vrouwelijkheid, over nostalgie als merk, over moederschap als voorstelling en over de verleiding om een eenvoudiger leven te willen zonder de prijs daarvan werkelijk te kennen. Het is een boek dat je snel leest, maar dat ongemakkelijke vragen achterlaat.

Wie liever iets stillers leest, kan bijna niet om Dit soort kleinigheden van Claire Keegan heen. Keegan heeft maar weinig pagina’s nodig om een hele wereld op te roepen. In een Iers stadje in 1985 volgt ze kolenhandelaar Bill Furlong, een man die gewend is zijn werk te doen, zijn gezin te onderhouden en niet te veel vragen te stellen. Maar wanneer hij tijdens de donkere dagen voor Kerstmis iets ontdekt achter de muren van een klooster, wordt zijn geweten wakker. Het mooie aan dit boek is de ingetogenheid. Keegan schrijft nergens te veel. Ze vertrouwt op stilte, op kleine gebaren en op het gewicht van wat mensen niet zeggen. Daardoor wordt dit een verhaal over moed in zijn meest alledaagse vorm: het moment waarop iemand besluit niet langer weg te kijken.

Een heel ander soort zomerboek is Orbital van Samantha Harvey. Op het eerste gezicht lijkt het misschien geen vanzelfsprekende pocket read: zes astronauten die in het internationale ruimtestation om de aarde draaien. Maar juist die afstand maakt het boek zo intiem. Terwijl de bemanning zestien zonsopkomsten en zonsondergangen meemaakt in één etmaal, verschuift de blik steeds opnieuw naar beneden, naar de aarde: kwetsbaar, prachtig, gewond en onvervangbaar. Harvey schrijft niet zozeer een ruimteverhaal, maar een meditatief boek over aandacht. Over wat het betekent om mens te zijn op een planeet die we tegelijk bewonen, beschadigen en liefhebben. Het is een roman die je langzamer laat kijken.

Voor wie deze zomer iets wil lezen dat compact is, maar groots aanvoelt, blijft Treindromen van Denis Johnson een bijzondere keuze. De roman volgt Robert Grainier, een arbeider in het Amerikaanse Westen aan het begin van de twintigste eeuw. Hij bouwt mee aan spoorlijnen en bruggen, ziet bossen verdwijnen, steden opkomen en zijn eigen leven getekend worden door verlies. Johnson schrijft met een bijna mythische eenvoud. Robert is geen held in klassieke zin; hij is een gewone man die leeft in buitengewone tijden. Juist daardoor krijgt zijn verhaal iets universeels. Treindromen gaat over vooruitgang, eenzaamheid, natuur, rouw en de vraag wat er van een mens overblijft wanneer de wereld sneller verandert dan hij kan bevatten.

Dan is er De jaren van Annie Ernaux, een boek dat leest als een fotoalbum waarin niet alleen één leven, maar een hele tijdgeest is vastgelegd. Ernaux schrijft over herinnering, klasse, vrouw-zijn, verlangen, politiek, consumptie, familie en ouder worden. Het bijzondere is dat ze haar eigen leven nooit alleen als privéverhaal behandelt. Ze maakt er een collectieve autobiografie van: een “ik” dat tegelijk een “wij” wordt. Voor een zomerse leeslijst is dit misschien de meest beschouwende titel, maar ook een van de rijkste. Het is een boek dat je eraan herinnert hoe snel een leven verandert terwijl je het leeft, en hoe herinneringen zich vastzetten in reclames, liedjes, maaltijden, foto’s en zinnen die ooit vanzelfsprekend leken.

Ook Dagen van verlating van Elena Ferrante verdient een plek in de tas. Ferrante schrijft over een vrouw die door haar man wordt verlaten en langzaam de controle over zichzelf, haar huis en haar gedachten verliest. Het boek is fel, lichamelijk en soms bijna benauwend. Maar juist die intensiteit maakt het zo goed. Ferrante durft vrouwelijke woede serieus te nemen. Niet als iets dat netjes moet worden opgelost, maar als een kracht die alles blootlegt: afhankelijkheid, schaamte, begeerte, moederschap en de illusie dat een goed georganiseerd leven ons tegen instorting beschermt. Het is geen lieflijk zomerboek, maar wel een boek dat je in één ruk kunt lezen.

En voor wie iets zachts zoekt zonder dat het eenvoudig wordt, is Lampje van Annet Schaap een prachtige keuze. Het wordt vaak een kinderboek genoemd, maar eigenlijk is het gewoon een goed boek. Punt. Schaap schrijft een verhaal vol zee, storm, een vuurtoren, geheimen en een meisje dat veel dapperder blijkt dan ze zelf denkt. Lampje heeft de sfeer van een klassiek sprookje, maar de emotionele helderheid van moderne literatuur. Het is een boek over angst en eigenheid, over gezien worden en jezelf durven zijn. Ideaal om zelf te lezen, maar misschien nog mooier om daarna aan iemand door te geven.

Dat is misschien wel het mooiste aan pocket reads: ze reizen makkelijk verder. Van nachtkastje naar strandtas, van logeerkamer naar vriendin, van vakantiehuis naar treinbank. Ze hoeven niet dik te zijn om gewicht te hebben. Ze hoeven niet luid te zijn om iets te zeggen.

Deze zomer kiezen we voor boeken die compact zijn, maar niet klein. Voor verhalen met stijl, spanning, tederheid en scherpe randen. Boeken die je meeneemt omdat ze passen, en onthoudt omdat ze blijven.

‍