Op het overzicht van de apotheek staan je voorgeschreven medicijnen keurig onder elkaar. De ibuprofen die je af en toe bij de drogist koopt, het slaapmiddel uit de supermarkt en het potje sint-janskruid in de keuken staan daar soms niet bij. Toch gebruikt je lichaam alles tegelijk.
.png)
Een nieuwe Amerikaanse studie in JAMA brengt in kaart hoe mensen van 65 jaar en ouder receptgeneesmiddelen, vrij verkrijgbare middelen en voedingssupplementen combineren. De onderzoekers vergeleken landelijke gegevens uit 2015 en 2016 met gegevens uit 2021 tot en met 2023 en keken ook naar combinaties die een belangrijke wisselwerking kunnen geven.
Het onderzoek gaat over de Verenigde Staten en is dus niet rechtstreeks naar Nederland te vertalen. De achterliggende vraag is hier even relevant: weet je arts of apotheker werkelijk alles wat je gebruikt?
Veel mensen noemen een vitamine, kruidenmiddel of pijnstiller niet wanneer hun arts naar medicijngebruik vraagt. Niet uit geheimzinnigheid, maar omdat het middel onschuldig of tijdelijk voelt.
Dat onderscheid is voor je lichaam minder duidelijk. Sint-janskruid kan bijvoorbeeld de werking van verschillende geneesmiddelen beïnvloeden. Ook vitamines, mineralen en vrij verkrijgbare pijnstillers kunnen in bepaalde combinaties ongewenste effecten hebben.
Het probleem is niet dat veel medicijnen per definitie verkeerd zijn. Meerdere middelen kunnen allemaal nodig zijn en goed op elkaar zijn afgestemd. De term polyfarmacie beschrijft het gebruik van verschillende geneesmiddelen; pas wanneer een combinatie niet meer passend, nodig of veilig is, ontstaat er reden om opnieuw te kijken.
Leg één keer per jaar alles op tafel wat je geregeld gebruikt. Denk aan recepten, inhalers, crèmes, oogdruppels, pijnstillers, slaapmiddelen, vitamines en kruidenpreparaten. Noteer per middel de dosering en hoe vaak je het neemt.
Neem die lijst mee wanneer er iets verandert: een nieuw recept, een ziekenhuisopname, meer duizeligheid, een val of onverklaarde sufheid. De apotheker kan controleren of middelen elkaar beïnvloeden en of de innamemomenten logisch zijn.
Stop nooit op eigen initiatief met voorgeschreven medicatie. Ook een middel dat overbodig lijkt, kan geleidelijk moeten worden afgebouwd.
Vraag bij een nieuw middel niet alleen waarvoor het is. Vraag ook: past dit bij alles wat ik al gebruik?
Dat is geen wantrouwen tegenover je arts of apotheker. Het is een manier om informatie samen te brengen die over verschillende recepten, winkels en jaren verspreid is geraakt.
Doorlezen
1. De oorspronkelijke studie in JAMA
2. Apotheek.nl: betrouwbare informatie en controle van wisselwerkingen
