De Biënnale van Venetië is een van de oudste en invloedrijkste kunstmanifestaties ter wereld. Sinds de eerste Internationale Kunsttentoonstelling in 1895 groeide het evenement uit tot een cultureel instituut dat niet alleen beeldende kunst toont, maar ook architectuur, film, muziek, theater en dans omvat. Juist door die lange geschiedenis heeft de Biënnale een bijna symbolische status gekregen: wie in Venetië exposeert, verschijnt niet zomaar in een tentoonstelling, maar betreedt een internationaal podium waar artistieke vernieuwing, nationale representatie en geopolitieke spanning vaak samenkomen.
.png)
De editie van 2026, de 61ste Internationale Kunsttentoonstelling, draagt de titel In Minor Keys en is samengesteld rond het concept van de in 2025 overleden curator Koyo Kouoh. De tentoonstelling loopt van 9 mei tot en met 22 november 2026 in onder meer de Giardini, het Arsenale en verschillende locaties verspreid over Venetië. Volgens de organisatie nemen meer dan honderd kunstenaars, collectieven en artistieke organisaties deel, afkomstig uit uiteenlopende regio’s en kunstpraktijken. Daarmee blijft de Biënnale trouw aan haar dubbele karakter: enerzijds een formele wereldtentoonstelling met nationale paviljoens, anderzijds een experimentele ruimte waarin kunstenaars reageren op de grote vragen van hun tijd.
Toch is de Biënnale nooit alleen een kunstfeest geweest. De nationale paviljoens maken het evenement gevoelig voor politieke breuklijnen: landen presenteren er niet alleen kunstenaars, maar ook culturele identiteit, diplomatieke ambities en soms impliciet hun plaats in de wereldorde. In 2026 staat die spanning scherp op de voorgrond door de terugkeer van Rusland, dat na de invasie van Oekraïne niet deelnam aan de edities van 2022 en 2024. De deelname leidde tot kritiek vanuit onder meer Italiaanse en Europese politieke kringen; volgens berichtgeving dreigde de Europese Commissie zelfs miljoenen aan steun in te trekken vanwege de Russische aanwezigheid.
De controverse werd nog groter toen de vijfkoppige internationale jury zich vlak voor de opening terugtrok. De jury, bestaande uit Solange Farkas, Zoe Butt, Elvira Dyangani Ose, Marta Kuzma en Giovanna Zapperi, had eerder aangegeven geen prijzen te willen toekennen aan landen waarvan leiders door het Internationaal Strafhof worden vervolgd of beschuldigd in verband met ernstige internationale misdrijven; dit werd breed geïnterpreteerd als verwijzing naar Rusland en Israël. De organisatie bevestigde op 30 april 2026 de ontvangst van het ontslag, zonder uitvoerige toelichting, en kondigde daarna aan dat de prijsuitreiking naar november wordt verplaatst en dat bezoekers een rol krijgen bij de toekenning van speciale publieksprijzen.
Juist deze crisis laat zien waarom de Biënnale van Venetië relevant blijft. Kunst wordt er niet veilig buiten de wereld geplaatst, maar staat midden in conflicten over macht, verantwoordelijkheid en representatie. Voor kunstenaars kan Venetië een plek zijn om kwetsbare stemmen hoorbaar te maken; voor staten is het een instrument van culturele diplomatie; voor bezoekers is het een spiegel van een wereld die steeds moeilijker los te zien is van oorlog, koloniale geschiedenis, migratie en mensenrechten.
Daarin schuilt de kracht én de kwetsbaarheid van de Venice Biennale. Het evenement presenteert zich als ruimte voor artistieke vrijheid, maar die vrijheid wordt voortdurend getest door de politieke werkelijkheid waarin kunst ontstaat. De editie van 2026 toont daarom niet alleen hedendaagse kunst, maar ook de vraag wie het recht heeft gezien, beoordeeld en bekroond te worden. In Venetië blijkt opnieuw: een tentoonstelling kan een wereldtoneel zijn, en stilte, deelname of terugtrekking kunnen even veel betekenis dragen als het kunstwerk zelf.
