Vanaf 21 januari tot en met 10 mei 2026 toont Singer Laren de grote tentoonstelling De werelden van Jan Toorop. Deze tentoonstelling biedt met ruim tachtig topstukken — waaronder schilderijen, werken op papier, sculpturen en brieven — een nieuw, rijk en gelaagd perspectief op een van de invloedrijkste Nederlandse kunstenaars rond 1900.
.png)
Maar wie was Jan Toorop eigenlijk, en wat maakt deze tentoonstelling zo bijzonder? In dit artikel duiken we zowel in zijn biografie als in de opzet en betekenis van de tentoonstelling.
Johannes Theodorus “Jan” Toorop werd geboren op 20 december 1858 in Purworejo op Java (toen Nederlands-Indië, nu Indonesië) als kind van een Nederlandse vader en een moeder van gemengd Javaanse-Chinese afkomst. Hij bracht zijn vroege jeugd door op Java en Bangka voordat hij rond zijn negende naar Nederland vertrok om te studeren.
Zijn jeugd in de tropen liet een blijvende indruk achter — Toorop zelf zei later dat “Indië niet uit hem weg te denken was” en dat de grondslag van zijn werk “Oosters” was.
In Nederland kreeg Toorop een solide kunstopleiding, onder andere aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Vervolgens leefde en werkte hij enige tijd in Brussel, waar hij zich aansloot bij voorhoedegroepen zoals Les XX — een internationale avant-gardekring met figuren als James Ensor.
Dankzij deze contacten was Toorop niet alleen goed bekend in Nederland, maar ook in kunstcentra als Parijs, Wenen en Kopenhagen.
Toorops oeuvre is opvallend veelzijdig. Hij was niet in één stijl te vangen, maar werkte in uiteenlopende benaderingen — van Realistisch en Impressionistisch tot Neo-Impressionistisch (Pointillisme), Symbolistisch, Art Nouveau en later ook religieus geïnspireerde kunst.
Belangrijke kenmerken:
Toorop combineerde op ongeëvenaarde wijze westerse en oosterse visuele invloeden. Zijn Javaanse achtergrond — met contacten en inspiratie uit uiteenlopende culturen — gaf zijn werk een uniek karakter, vaak vol mystiek en symboliek.
Hoewel hij door de Nederlandse kunstkritiek van zijn tijd soms werd beoordeeld vanuit een stereotiep beeld, laat modern onderzoek zien dat zijn multiculturele identiteit geen marginale voetnoot was, maar een sleutel voor het begrijpen van zijn werk.
Toorop wordt geroemd als avant-gardistisch en vernieuwend — een kunstenaar die nieuwe stromingen uit heel Europa absorbeerde en eigen maakte, en zo zelf anderen beïnvloedde. Hij was een inspiratiebron voor onder meer Piet Mondriaan en beïnvloedde beeldtaal van latere generaties kunstenaars.
Hij was ook actief als ontwerper van posters, illustraties en boekbanden, waarmee hij de visuele cultuur van zijn tijd verrijkte.
De tentoonstelling toont Toorops werk breed en gelaagd — van zijn jeugdige invloeden tot zijn volwassen oeuvre — en plaatst dit naast werk van tijdgenoten én navolgers.
Belangrijke elementen zijn onder meer:
Deze opzet laat zien hoe Toorop niet alleen één stijl beheerste, maar voortdurend in gesprek was met zijn tijd — en met diverse culturen.
Naast de vaste presentatie organiseert Singer Laren ook rondleidingen bij de tentoonstelling, waarin bezoekers onder begeleiding verdiepend kunnen kijken naar de collectie en de verhalen achter de werken.
De werelden van Jan Toorop is niet zomaar een overzichtstentoonstelling. Het is een genuanceerd, rijk en cultureel geladen portret van een kunstenaar die in zijn tijd en daarna continu bleef vernieuwen. Door zijn werk te tonen in combinatie met de context van zijn culturele achtergrond en internationale inspiratiebronnen, biedt Singer Laren een nieuwe kijk op Toorop als wereldburger, vernieuwer en bruggenbouwer tussen culturen en stijlen.
