Er zijn een paar dingen die iemand verraden als een thuismens. Je voelt het aan ze, een zekere aantrekkingskracht naar de eigen vier muren, een leven georganiseerd rond huiselijke rituelen. Sommigen koken elke dag en vullen hun keuken met de geur van iets dat zachtjes pruttelt, iets dat tijd kost. Anderen houden een huis zo netjes en hebben dat designergevoel waarbij elk hoekje perfect is ingericht, of precies het tegenovergestelde: zo leeg mogelijk, minimalisme noemen ze dat. En dan zijn er de tuiniers, degenen die naar buiten gaan om hun huishoudelijk werk te doen, die verzorgen en snoeien en zich zorgen maken over kleine groene dingen. Ze zijn allemaal manieren om de stille architectuur van het binnenleven te beheren.
Ik ben, moet ik met tegenzin toegeven, het derde soort.
Het is niet dat ik hierop ben getraind, of misschien wel. Mijn oma had zo'n grote liefde voor planten, en mijn moeder ook, dat ik er uiteindelijk een dichtbundel over schreef. Een van de gedichten probeert elke fruitboom en plant uit die tuin op te sommen, alsof, door ze te benoemen, hun bestaan kon vasthouden. Dat lukte niet. Die tuin in mijn thuisland ligt nu onder het beton. Mijn moeder heeft nu een klein dakterras, maar dit jaar groeien er wel twaalf ananassen. Ze stuurde foto's van iedere plant. Misschien is dit waarom het verzorgen mij zo aanspreekt: planten zijn waarschijnlijk hoe ik leerde, zonder te weten dat ik leerde, dat sommige dingen je aandacht vragen over tijd, en dat dit niet hetzelfde is als een last.
Dat gevoel zit diep. Ik ben niet iemand die gelukkig kan leven in een klein appartement of een gebouw zonder buitenruimte, ik voel me verstikt. Dus toen mijn man en ik, na een paar jaar in een appartement te hebben gewoond, eindelijk een huis huurden in Amsterdam en ik ruimte had om naar buiten te gaan en naar planten en bomen te kijken, voelde het alsof er iets op zijn plek viel. In dat huis begon de collectie planten te groeien, van binnen en buiten, zoals collecties groeien wanneer je niet goed oplet: gestaag, met veel onnodige aankopen, totdat het huis op een dag zijn eigen groene logica had, of helemaal geen logica. De planten in de tuin begonnen wortel te schieten en uiteindelijk droegen sommige een vrucht. En natuurlijk gingen er veel dood, meestal de planten buiten.
Dus, waar begin je als je geen ervaring hebt met tuinieren? Als alles wat je meedraagt de herinnering is aan de handen van je oma en een tuin die groeide op een heel andere breedtegraad, onder een heel andere zon? Je begint, zo blijkt, door naar het tuincentrum te gaan en te kopen wat je oog vangt. Dit is niet de beste strategie. De planten zullen het je vertellen, op hun eigen geduldige en meedogenloze manier, dat dit niet de beste aanpak is. Dus probeer je het opnieuw, koop dezelfde plant omdat hij zo mooi is, zet hem op een andere plek, en dan, kijk hoe hij toch doodgaat.
Dan wend je je tot tutorials, de eindeloze meningen op het internet. Of, als je bent zoals ik, wend je je tot boeken. Omdat ik denk dat mijn liefde voor planten en mijn liefde voor boeken gelijk zijn. Dus, na een paar jaar weinig met de tuin te hebben gedaan, besloot ik dit voorjaar min of meer van nul te beginnen en een van de borders goed te vullen, met intentie. Daarvoor pakte ik Welke plant waar - De ultieme plantenencyclopedie uitgegeven door de Royal Horticultural Society, en het is, zonder overdrijving, een openbaring geweest. Het is het soort boek dat je instincten niet vleit; het corrigeert ze vriendelijk. (Ik ben ook koppig, wat betekent dat ik af en toe heb geprobeerd zonminnende planten op een schaduwplek te zetten, gewoon om te zien of het werkt. De RHS moedigt dit niet aan. Het heeft waarschijnlijk gelijk.)
Wat het boek mij gaf was niet alleen informatie, maar een manier van kijken. Wanneer je begint met het omslaan van pagina's op zoek naar planten die je aanspreken, een bepaalde bloem, een bladvorm, of een bepaalde geel of roze of blauw, begin je een landschap te schilderen in je hoofd. Lage planten, hoge planten, brede bladeren, smalle bladeren, texturen, kleuren. Plotseling is de border geen leeg probleem dat op impuls bij het tuincentrum moet worden opgelost; het is een compositie die je langzaam, doelbewust opbouwt, en duurzamer, met oog voor biodiversiteit, op weg naar een meer natuurlijke beplanting.
Laten we kijken hoe de planten dit jaar groeien. Sommige zullen doodgaan, dat doen ze, het is de natuur, en ik heb daar een soort vrede mee gesloten. Maar ik denk dat de kans op een meer samenhangende, duurzamere tuin nu echt groter is, gewoon omdat ik een heel goed boek raadpleegde voordat ik begon met kopen.
Mijn huis zal altijd een beetje een rommeltje van alles zijn. Mijn koken, nou ja, niemand in dit huis zal van honger sterven. Maar de tuin, de bloemen, de langzame opeenstapeling van groene dingen die hebben geleerd hier te leven op deze breedtegraad, in deze grond, onder dit lage noordelijke licht, die, denk ik, zullen bloeien.
En misschien is dat genoeg om een thuismens te zijn.
Meer leren? Welke plant waar - De ultieme plantenencyclopedie is online verkrijgbaar en in de boekhandels.
