'De Glazen Stad' ofwel ‘Het Westland’, staat vooral bekend om zijn duizenden kassen waar bloemen, groente, fruit en sierplanten worden gekweekt. Het gebied tussen Den Haag, Delft en Rotterdam werd al bewoond vóór de Romeinse tijd. Ten tijde van de Middeleeuwen stonden er in het Westland zeventien kastelen die werden bewoond door adellijke families. Een van die bewoners was stadhouder Frederik Hendrik (1584-1647), prins van Oranje, graaf van Nassau en Heer van Naaldwijk.
Hij was de jongste zoon van Willem van Oranje en liet hier een zomerpaleis annex jachtslot bouwen voor hemzelf en zijn echtgenote Amalia van Solms. Het paleis had ook een bijgebouw, De Nederhof genaamd, met ruimte voor de paardenstallen en een badhuis. De Oranjes bezaten in de zeventiende eeuw een groot deel van het Westland met boerderijen, tuinbouw- en akkerland. Ze waren heer van Monster, Naaldwijk, 's-Gravenzande en Wateringen. Ook koning Willem III (1817-1890) woonde in Honselersdijk en liet aan het huis een oranjerie bouwen, een langgerekt glazen gebouw met een koepel, misschien wel de eerste kas in het Westland. Het paleis is in 1815 gesloopt, maar de preekstoel uit 1646 die in de kapel van het paleis stond, is nu het pronkstuk van de Hervormde Kerk aan het Plein in Wateringen, gebouwd in 1450.
Al die zeventien kastelen zijn inmiddels verdwenen, uitgezonderd een aantal sporen die ervan zijn overgebleven, zoals bij café Bij 't Hof aan de Hofstraat 60. Het werd gebouwd in 1707 in opdracht van Frederik I, koning van Pruisen, als paardenstal en koetsenstalling. In 1843 werd het café Bij ’t Hof een tapperij annex herberg met goedkope slaapplaatsen voor rondtrekkende marskramers en de scharensliep. Het prachtige witte pand uit 1707 aan de Hofstraat 62-64 werd gebouwd in opdracht van koning Frederik I van Pruisen als luxueuze herberg, 's Lands Welvaren genaamd. Later deed het dienst als postkantoor, maar tegenwoordig is het in gebruik als woonhuis. Schuin tegenover dit woonhuis stond ooit De Nederhof, het bijgebouw van het Paleis Honselaarsdijk; op de fundamenten ervan is nu een woon-zorgcomplex.
Wanneer je meer wilt weten over de geschiedenis van het Westland, kun je het beste een bezoek brengen aan het Westlands Museum voor Streek- en Tuinbouwhistorie, kortweg Westlands Museum. Het museum, opgericht in 1908, is gevestigd in een voormalige boerderij uit 1890. In het museum is een vaste expositie die je meeneemt vanaf de Romeinse tijd via de Middeleeuwen naar de tegenwoordige tijd. Er zijn talloze vondsten van scherven aardewerk zoals van een stenen Romeinse wijnkruik of de zogenaamde blijdekogels die zijn gebruikt tijdens het beleg van kasteel Polanen in Monster in 1351. Heel bijzonder is de stenen doodskist uit de twaalfde eeuw. Deze zeer zware kogels of stenen ballen werden door een blijde (een soort katapult) geworpen. Ook leuk om te zien zijn de foto's van tuindersfamilies van vroeger en nu. En neem ook een kijkje in de historische groente- en fruitveilingzaal met de originele veilingklok.
Een absolute aanrader is een bezoek aan de historische tuin, een oase van rust. In de 1 hectare grote tuin met kassen en druivenmuren wordt een Westlands tuinbouwbedrijf uitgebeeld uit de negentiende eeuw. Je ziet hier hoe druiven, perziken, pruimen en asperges op de ouderwetse manier worden gekweekt, maar ook hoe 'vergeten groenten' zoals pastinaak, zuring en schorseneren worden geteeld. Wandel even de oude druivenkas in of neem een kijkje bij de fruitmuur waar kippen gezellig rondscharrelen. Op zondagmiddag worden in de historische tuin tekenworkshops georganiseerd onder leiding van een professionele tekenaar. Je kunt kiezen uit het maken van een portret of botanisch tekenen met Oost-Indische inkt. Kinderen zijn zoet op de speelzolder of met het maken van de speurtocht 'Met Karel het Kasteel door'.
Het museum heeft ook een eigen museumcafé in de foyer. Bij de koffie of thee, fris, bier en wijn kun je kiezen uit koeken of appeltaart. In het seizoen kun je de groenten en het fruit uit de tuin tegen aantrekkelijke prijzen in de groentewinkel van het museum kopen. Tijdens mijn bezoek zag ik een aantal kisten met verse tuinbonen; achteraf had ik wel een beetje spijt dat ik niet een kilootje heb meegenomen.
Na afloop reed ik nog even door naar het dorp Honselersdijk om op zoek te gaan naar De Nederhof, het bijgebouw van het voormalige paleis Honselaarsdijk. Tot mijn verrassing bleek het nu een prachtige woonlocatie met een koffiehuis met een terras dat grenst aan een grote tuin. Je kunt hier uitgebreid koffie of thee drinken, maar ook lunchen. Deze locatie doet mede dienst als dagbesteding waar bewoners met een beperking worden opgeleid tot barista en is alleen van dinsdag tot en met vrijdag geopend. Ik heb er genoten van een perfecte cappuccino met een zelfgebakken koekje erbij.
Westlands Museum, Middel Broekweg 154, Honselersdijk
Café Bij ’t Hof, Hofstraat 60, Honselersdijk
Koffiehuisje ’t Nederhofje, Hofstraat 29, Honselersdijk
Meer leuke museumtips van Ellie?
.jpg)
