Er zijn films die je het verhaal vertellen. En er zijn films die je in een toestand brengen. The Testament of Ann Lee, de nieuwe film van Mona Fastvold, behoort nadrukkelijk tot die tweede categorie: een historisch drama dat zich gedragen als ritueel, gedragen door zang, adem, stampende passen en een hoofdrolspeler die voortdurend balanceert tussen extase en uitputting. In de kern is het een “speculative retelling”, zoals de makers en festivals het zelf noemen: niet het laatste woord over de achttiende-eeuwse Shaker-leider Ann Lee, maar een interpretatie die juist wil laten voelen wat geloof kan doen met een lichaam, een gemeenschap en een tijdperk.
.png)
Fastvold, eerder scenarist en regisseur van onder meer The World to Come—co-schreef het scenario met Brady Corbet. Die samenwerking is geen voetnoot: de film ademt hetzelfde soort compromisloze ambitie die je tegenwoordig zelden nog in een ‘middelgroot’ project ziet. En toch werd hij gemaakt met een relatief bescheiden budget (in de berichtgeving wordt consequent benadrukt hoe lastig de film te financieren was, juist vanwege het onclassificeerbare concept: Shaker-hymnen, choreografie, biopic, maar “niet helemaal een musical”).
Ann Lee (Amanda Seyfried) is een historische figuur: geboren in Engeland, later in Amerika de charismatische spil van een religieuze beweging die bekendstond om celibaat, egalitaire idealen en een vorm van aanbidding die lichamelijk werd: zingen, bewegen, beven: de Shakers danken er zelfs hun bijnaam aan. In de film wordt Lee door haar volgelingen gezien als een vrouwelijke Christusfiguur; ze krijgt visioenen, wordt vervolgd, migreert, sticht gemeenschap en roept zowel toewijding als angst op.
Maar Fastvold maakt er geen “Wikipedia-film” van (en zegt dat ook expliciet): omdat Lee analfabeet was en weinig direct eigen bronnen naliet, vult de film gaten met verbeelding en speelt hij met het idee van een onbetrouwbare verteller—alsof de geschiedenis zelf zingt in plaats van getuigt.
Dat dit werkt, komt voor een groot deel door Seyfried. De reacties rond de première in Venetië maakten haar rol meteen tot gespreksonderwerp: er was een lange ovatie in de Sala Grande en Seyfried was zichtbaar geëmotioneerd door de ontvangst.
De prestatie is ook technisch: ze moet een period accent hanteren, zingen in een idioom dat niet ‘Broadway’ is, en een religieuze intensiteit spelen die in veel films ofwel geromantiseerd wordt ofwel geparodieerd. AP beschrijft de film als een “bold” religieus muziekhistorisch epos, opgebouwd in hoofdstukken en gefilmd op 70mm, waarin Seyfried zowel rouw als vervoering lichamelijk maakt: ruw, soms ongemakkelijk dichtbij.
Fastvold zelf waarschuwde Seyfried vooraf dat het “een heel oncomfortabele ervaring” zou zijn, een opmerking die, zonder in anekdotiek te verdrinken, wel de toon zet: dit is geen keurig kostuumdrama dat ‘mooie plaatjes’ levert.
Het meest eigenzinnige element is hoe de film muziek inzet. Niet als uitbundig escapisme, maar als werkwoord: zingen is hier arbeid, overtuiging, groepsvorming. In festival- en distributieteksten wordt benadrukt dat de film meer dan een dozijn traditionele Shaker-hymnen herinterpreteert, met choreografie van Celia Rowlson-Hall en originele muziek en songs van Daniel Blumberg.
Blumberg is geen componist die je associeert met glanzende musical-hooks; zijn werk (en de manier waarop Fastvold het filmt) geeft de nummers eerder een trance-kwaliteit. Reuters merkte tijdens Venetië al op dat de film muzikale en dramatische elementen mengt zonder een conventionele musical te worden. Dat “tussenin” is hier geen compromis maar een esthetiek: de film zingt omdat woorden tekortschieten.
Dat The Testament of Ann Lee (137 minuten) in 70mm werd vertoond en ook in dat format werd uitgebracht, is meer dan een gimmick: het is een statement over schaal. 70mm associeer je met oorlogsepos, space opera, prestigeproject—Fastvold gebruikt het voor een religieuze utopie in wording, voor gezichten die door twijfel en overtuiging worden doorkliefd, voor collectieve lichamen in een ruimte.
Juist daardoor ontstaat frictie: het intieme wordt monumentaal, en het monumentale blijft intiem. De film lijkt te zeggen: deze vorm van geloof was niet “klein”, zelfs als de geschiedenis haar later wegschreef.
De film ging in première in de competitie van het 82e Filmfestival van Venetië (1 september 2025) en reisde daarna langs grote festivals, waaronder Toronto.
Voor 2026 duikt de titel ook op in belangrijke Europese programma’s (zoals Berlinale-informatie en vertoningen in arthousecircuits).
In Nederland is de film in elk geval zichtbaar in programmering en vertoningsagenda’s van filmhuizen en platforms (Eye, Lumière) en in festivalcontext (zoals IFFR-context in Nederlandse filmbeschouwing).
Nederlandse en internationale reacties vatten de film opvallend vaak samen met dezelfde paradox: hij is tegelijk meeslepend én bevreemdend. VPRO Cinema noemt de film in een Nederlandse bespreking expliciet “meeslepend en bevreemdend tegelijk” en positioneert hem als een unieke musicalvariant binnen historisch drama.
AP is iets koeler in sterren (drie uit vier), maar bevestigt wel de singulariteit: een onconventionele vorm die gedragen wordt door Seyfried en een radicale regiekeuze om geloof niet als decor maar als motor te behandelen.
En dat is misschien de kern van waarom de film blijft hangen: hij vraagt niet of je het met Ann Lee eens bent. Hij vraagt of je kunt verdragen dat iemand zo zeker is en wat dat met anderen doet.
Onder de historische laag loopt een hedendaagse ader: de vraag wie er geloofd mag worden, wie er een verhaal krijgt, en welke vormen van gemeenschap mogelijk zijn wanneer de wereld in crisisstand staat. Fastvold benadrukt in interviews en achtergrondstukken dat de film stevig op research leunt, maar ook bewust fictieve ruimte gebruikt om emotionele waarheid te benaderen.
Dat maakt The Testament of Ann Lee tot iets dat je zelden nog ziet: een prestigeproject dat niet glad wil zijn, een musical die het woord musical wantrouwt, een biopic die het genre van binnenuit openbreekt. De film eist overgave—maar hij toont ook de prijs ervan.
Als je na afloop het gevoel hebt dat je niet alles “begrepen” hebt, is dat geen tekortkoming. Het is de methode. Deze film wil niet netjes uitgelegd worden; hij wil natrillen.
