Ik heb mooie jeugdherinneringen aan mijn opa die een groothandel in leer en twee schoenenwinkels in Rotterdam had. Hij had zijn kantoor bij zijn woonhuis en de kelder waar al dat leer lag opgestapeld was zo groot dat ik erin kon rolschaatsen. Ik mocht ooit als jong meisje mee naar een schoenenfabriek in Waalwijk, vandaar dat ik eens na al die jaren een kijkje ging nemen in deze Noord-Brabantse stad.
Waalwijk is van oudsher bekend om zijn schoenindustrie midden in de zogenaamde Langstraat, de streek tussen Geertruidenberg en ‘s-Hertogenbosch. Al in de achttiende eeuw bevonden zich hier veel looierijen en ambachtelijke schoenmakerijen. Een van de meest bekende verzamelaars van schoenen was Antoon Hendriks (1905-1965). Hij was leraar schoenmaken aan de Middelbare Vakschool voor de Schoen- en Lederindustrie in Waalwijk en had zoveel schoenen in zijn privécollectie dat hij in 1954 zijn eigen museum opende. De collectie werd in de loop der jaren zo uitgebreid dat er drie verhuizingen nodig waren om alles te kunnen tentoonstellen.
Sinds juni 2022 is het museum ondergebracht in een zijvleugel van het oude raadhuis en kreeg de naam Schoenenkwartier. Het raadhuis is gebouwd in de dertiger jaren door architect Alexander Kropholler (1881-1973) en de hypermoderne zijvleugel is ontworpen door het Amsterdamse architectenbureau Civic Architects. Het Krophollercomplex is in 2023 uitgeroepen tot Publieksgebouw van het jaar en in 2024 genomineerd als Europees Museum van het Jaar. Ook de collectie is uniek. Je ziet er niet alleen schoenen uit verschillende landen en culturen die duizend jaar teruggaan, maar uook ambachtelijke en industriële apparatuur en naaimachines uit de negentiende en twintigste eeuw. In totaal zijn er ruim 20.000 objecten, waaronder een schoenenverzameling van ruim 12.500 exemplaren met een informatie erbij over de mensen die ze droegen. Uiteraard wordt er veel aandacht besteed aan alle soorten leer, zoals krokodillenleer, slangenleer, goudleer en nog veel meer.
Voor kinderen zijn er allerlei leuke activiteiten, zoals het maken van een leren kerstboomhangertje, volwassenen kunnen bijvoorbeeld onder begeleiding van een van de ambachtsmensen in het museum een leren tas maken. En voor jong en oud is een hoek ingericht met allerlei soorten schoenen die je aan mag doen. Een van de bezoekers was een lange man die samen met zijn vrouw schoenen paste, hij met torenhoge hakken en zij met een enorm grote sneaker. Wel een beetje jammer dat ik er geen foto van heb gemaakt. Speciaal voor ontwerpers en studenten, maar ook voor bezoekers is er het Schoenenlab, een professionele werkplaats met begeleiding waar je kunt experimenteren met het ontwerpen en maken van schoenen, een prototype bouwen of een materiaal testen.
Tot en met 29 maart 2027 is er de tentoonstelling ‘Head over Heels’, ofwel stapelgek op hakken. Deze expositie toont hakken vanaf 500 jaar geleden tot naaldhakken van hedendaagse ontwerpers, zoals de befaamde ontwerpen van Christian Louboutin en Manolo Blahnik. Prachtig is de hak van Jan Jansen die hij maakte voor een modeshow van Fong Leng, of de Delfts blauwe klomp van Viktor & Rolf. Met dank aan museum Het Schoenenkwartier voor de foto’s van deze laatste twee.
Heel leuk om te doen lijkt mij een (gratis) lesje schoenpoetsen door een van de vrijwilligers (elke eerste zondag van de maand), dat wordt gehouden in het museumcafé. Ook zonder entreeticket leer je hier welke poetstechnieken passen bij jouw schoenen. En extra fijn is dat je tijdens deze bezigheid van een kopje koffie of thee kunt genieten, uiteraard met een Halve Zool erbij, een heerlijke gevulde koek in de vorm van een halve schoenzool. Check even op de website voor de tijden. Ook voor de museumwinkel hoef je geen entreeticket te hebben. Je vindt hier uiteraard alles wat met schoenen te maken heeft.
Tot slot nog een mooi adres om een beetje na te genieten van het bezoek met een borrelplateau of een diner is grand-café Wijckers, op loopafstand van het museum, een aanrader.
Schoenenkwartier, Raadhuisplein 1, Waalwijk
Grand-café Wijckers, Markt 2, Waalwijk
