We horen het vaak: leef in het nu. Geniet van het moment. Wees aanwezig bij wat er is. En toch weten we óók hoe belangrijk het is om ergens naar uit te kijken. Een reisje. Een lunch met een vriendin. Een nieuw project. De lente. Een kleinkind dat langskomt. Of simpelweg: morgen weer een wandeling maken in de zon.
.png)
Op het eerste gezicht lijken die twee dingen elkaar tegen te spreken. Mindfulness vraagt ons om hier te zijn. Hoop trekt ons juist vooruit. Het één zegt: blijf bij dit moment. Het ander fluistert: er komt nog iets moois.
Maar nieuw onderzoek laat zien dat die spanning misschien helemaal geen probleem is. Sterker nog: juist de combinatie van mindfulness en hoop kan bijdragen aan een veerkrachtiger, rijker en meer vervuld leven.
Onderzoekers van Santa Clara University publiceerden in april 2026 een studie in Scientific Reports over de relatie tussen mindfulness, hoop en psychologisch welzijn. Zij onderzochten 145 studenten en keken onder meer naar stress, angst, depressieve gevoelens, levens tevredenheid, optimisme, zelfcompassie en gevoel van controle.
Hun belangrijkste conclusie: mindfulness en hoop bleken nauwelijks met elkaar samen te hangen. Met andere woorden: iemand kan heel mindful zijn zonder per se hoopvol te zijn, en iemand kan veel hoop hebben zonder bijzonder mindful te leven. Toch droegen beide op hun eigen manier bij aan welzijn.
Mindfulness hing vooral samen met minder angst, minder impulsiviteit en beter omgaan met lastige gevoelens. Hoop hing juist sterker samen met levens tevredenheid en het gevoel dat je zelf op een positieve manier richting kunt geven aan je leven.
Dat is interessant, omdat het laat zien dat we niet hoeven te kiezen tussen rust en richting.
Mindfulness betekent: met aandacht aanwezig zijn bij het huidige moment, zonder meteen te oordelen. Niet alles hoeven oplossen. Niet steeds vooruitdenken. Niet blijven hangen in “had ik maar” of “wat als”.
Het is de kunst om op te merken: dit voel ik, dit denk ik, dit gebeurt er nu.
Dat klinkt eenvoudig, maar in een druk hoofd is het vaak best moeilijk. Zeker in een levensfase waarin er veel verandert: pensioen, ouder worden, verlies, mantelzorg, gezondheidsvragen, kinderen die hun eigen leven leiden. Mindfulness kan dan helpen om niet voortdurend meegezogen te worden door zorgen of spijt.
Het gaat niet om passief worden. Het gaat om helderder worden.
Hoop wordt in de psychologie niet gezien als naïef optimisme. Het is niet simpelweg denken: alles komt goed.
In de studie wordt hoop omschreven als het geloof dat je doelen kunt stellen, wegen kunt vinden om daar te komen en de motivatie kunt opbrengen om stappen te blijven zetten. Hoop heeft dus iets actiefs. Het is toekomstgericht, maar niet zweverig.
Hoop kan klein zijn. Niet: “mijn hele leven moet veranderen.” Maar wel: “ik kan vandaag één telefoontje plegen.” Of: “ik wil weer iets leren.” Of: “ik kan een manier vinden om met deze nieuwe situatie om te gaan.”
Juist voor Proudies is dat een belangrijk inzicht. Want ouder worden betekent niet dat de toekomst kleiner wordt. De toekomst verandert misschien van vorm, maar er blijft ruimte voor verlangen, nieuwsgierigheid, groei en plezier.
De onderzoekers noemen mindfulness en hoop “distinct yet complementary”: verschillend, maar aanvullend. Mindfulness helpt ons om eerlijk te kijken naar wat er nu is. Hoop helpt ons om te voelen dat er nog beweging mogelijk is.
Zonder mindfulness kan hoop doorslaan in jagen, plannen en nooit tevreden zijn. Dan leven we alleen nog in wat straks misschien beter wordt.
Zonder hoop kan mindfulness soms te stil worden. Dan accepteren we misschien wat er is, maar vergeten we dat we ook richting mogen kiezen.
Samen vormen ze iets krachtigs: gegronde hoop. Je ziet de werkelijkheid zoals die is, maar je blijft open voor wat nog kan.
Een grote internationale studie naar flourishing — bloei of welbevinden — laat zien dat mensen vanaf ongeveer 50 jaar gemiddeld weer hoger scoren op flourishing, en dat mensen van 80 jaar en ouder in veel landen zelfs het hoogst scoren.
Dat betekent natuurlijk niet dat ouder worden altijd makkelijk is. Het lichaam verandert. Mensen vallen weg. De wereld kan soms snel en onrustig voelen.
Maar het laat wel zien dat bloei niet alleen iets is voor jonge mensen. Misschien ontstaat er later in het leven juist meer ruimte voor die combinatie van aanwezig zijn en vooruitkijken. Je weet beter wat ertoe doet. Je hebt minder behoefte om jezelf te bewijzen. En tegelijk kunnen kleine toekomstpunten — een afspraak, een hobby, een tuinplan, een cursus, een wandeling — enorm veel betekenis krijgen.
Mindful hoop hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het begint vaak met drie simpele vragen:
1. Wat is er nu?
Sta even stil bij je lichaam, je stemming, je omgeving. Niet om het te veranderen, maar om het te erkennen.
2. Waar verlang ik naar?
Niet groots of perfect. Gewoon: waar zou ik iets meer van willen? Rust? Contact? Beweging? Avontuur? Betekenis?
3. Wat is één kleine stap?
Hoop groeit door beweging. Een wandeling plannen. Iemand bellen. Een museumdatum prikken. Een boek bestellen. Een nieuwe gewoonte proberen.
Zo wordt hoop geen vlucht uit het moment, maar een richting die begint in het moment.
Misschien is dat wel de mooiste les uit dit onderzoek: aanwezig zijn en vooruitkijken hoeven elkaar niet uit te sluiten.
We mogen dankbaar zijn voor deze ochtend én uitkijken naar volgende week. We mogen accepteren dat sommige dingen zijn zoals ze zijn én blijven zoeken naar nieuwe mogelijkheden. We mogen rust vinden in het nu én zin houden in straks.
Een goed leven vraagt niet dat we de spanning tussen mindfulness en hoop oplossen. Misschien vraagt het juist dat we die spanning leren dragen.
Met beide voeten op de grond.
En met het gezicht zachtjes naar de toekomst.
