Hein en Annemie zijn ruim veertig jaar getrouwd. Sinds hun pensioen werken ze samen op de ambulance: zij als verpleegkundige, hij als chauffeur. Ze halen vanuit Europa Nederlanders op die in het buitenland ziek zijn geworden of een ongeluk hebben gehad en begeleiden hen terug naar een ziekenhuis of huisadres. Een tweede carrière, waarin ze opnieuw ervaren hoeveel ze voor een ander kunnen betekenen.

Annemie werkte haar hele leven als gespecialiseerd verpleegkundige. Ze specialiseerde zich achtereenvolgens in dialyse en fertiliteit en volgde later een opleiding in de reumatologie. Toen ze de pensioenleeftijd bereikte, moest ze stoppen. "Daar was ik gewoon helemaal niet aan toe."
"Je levert je badge in en daarmee ben je ineens losgekoppeld, doorgeknipt en dan hoor je er niet meer bij." "Dat vond ik heel moeilijk." Haar hele werkende leven voor haar pensioen had ze direct contact met collega’s, kon ze iemand bellen, of werd zij gebeld. "Je zit in die gezondheidswereld, en dat is een heel aparte wereld waar je in leeft." En dan, ineens van de een op de andere dag maak je er na ruim 45 jaar geen deel meer van uit! Ik dacht: ‘Hoe ga ik hier in hemelsnaam mee om’"
Hein werkte tweeënveertig jaar bij een multinational als trainer. Hij was verantwoordelijk voor de opleidingen van personeel en management van tankstations. Hij reed zo'n 65.000 kilometer per jaar. Toen er opnieuw werd gereorganiseerd, kreeg hij de kans, ook al hoefde hij niet weg, om, op vrijwillige basis met vervroegd pensioen te gaan: "Daar hebben wij ongeveer tweeënhalve minuut over nagedacht."
Een nieuw begin
Het idee om samen op de ambulance te gaan werken, kwam via een oud-collega van Annemie die al contacten had in de wereld van het ambulancevervoer. "Daar is het vlammetje bij Annemie ook aangewakkerd," zegt Hein. Ze begon bij een kleine organisatie en reed haar eerste repatriëringen met andere chauffeurs. Daar zochten ze ook chauffeurs met veel rijervaring: "Dan is het linkje gauw gelegd."
Toen het bedrijf vroeg of ze met Hein op pad wilde, twijfelde ze geen moment. "Als ik met iemand op pad wil, is het Hein wel."
Het was het laatste jaar van de corona periode. "Wij hebben nog met onze mondmaskers in de ambulance gezeten om patiënten te vervoeren."
De eerste keer dat ze ging, vroeg ze zich even af waar ze aan begonnen was. "In een ziekenhuis draai je de alarmcode en dan komt de crashkar, iedereen is paraat. In de ambulance sta je er alleen voor."
Hein ziet de patiënten minder. Vanaf de bestuurdersstoel kijkt hij via zijn spiegel door een klein raampje naar achteren. Hij kijkt dus vooral naar Annemie. "Ik weet het meteen: ik moet harder of zachter, of minder snel door de bochten." "We zijn echt een twee-eenheid." Annemie noemt het een extra zintuig: "Wij lezen en schrijven met elkaar. "We hoeven elkaar maar aan te kijken en we weten wat er nodig is."
Aan boord is de rolverdeling helder en Hein is daar zelf het duidelijkst over. "Annemie is de verpleegkundige en die heeft alle kennis aan boord. Daar heb ik naar te handelen." Een team moet op elkaar ingespeeld zijn, vindt hij, en elkaar respecteren. Annemie ziet ook de andere kant. "Ik vind het weleens vervelend dat ik soms heel expliciet de leiding neem. Dat voelt niet altijd goed, maar ik heb het vaak al gedaan voordat ik het in de gaten heb."
Dat ze een stel zijn, vertellen ze patiënten bewust nog niet direct, maar tijdens de kennismaking zeggen ze het meestal wel, zodat niemand in verlegenheid wordt gebracht. "Wij zijn een setje, wij zijn man en vrouw." Het antwoord is bijna altijd hetzelfde/positief: "Oh ja, wat leuk, dat dachten we al!"
Wie in het buitenland in een ziekenhuisbed ligt, wacht vaak lang op duidelijkheid. Daarom gaan Annemie en Hein, als het maar even kan, de avond voor vertrek al bij hun patiënt langs. Ze maken kennis, spreken af met de verpleging en de arts, en kijken of de patiënt de reis aankan. "Het voordeel van die kennismaking is ook dat de patiënt rustiger de nacht ingaat," zegt Annemie. "De patiënt weet wat hij/zij kan verwachten en heeft al antwoorden gehad op de vragen die branden, plus de zekerheid: ze zijn er en iemand komt me ophalen."
Ze zijn eerlijk ook over het werk: Het zijn lange ritten en een patiënt ligt al snel vele uren achterin op de brancard. "We proberen het zo reëel mogelijk te brengen, niet mooier maken dan het is." Ook is geen rit hetzelfde. In het ene ziekenhuis is iedereen behulpzaam, in het andere moet Annemie bijna vechten om een dossier.
Wat het hen brengt
"Het is dankbaar werk," zegt Hein. "Je doet ertoe." Wat je doet, dat doet ertoe. Mensen zijn altijd blij als je komt, altijd." Annemie: "Een rit is meestal echt een cadeau, omdat mensen je in vertrouwen nemen: Patiënten delen in vertrouwen zoveel, dat is echt mooi, de lange tijd samen in de ambulance maakt dit ook mogelijk.”
Bij hun werkgever lag de grens eerst bij zeventig. Annemie bracht het zelf ter sprake tijdens een barbecue, in gesprek met de directeur. "Toen zei hij: ja, maar dat geldt voor jou toch niet." Het gold wel. De grens schoof een jaar op, en daarna nog een jaar. Annemie is nu 71. Eind dit jaar wordt ze 72, en dan moet ze hoogstwaarschijnlijk stoppen.
"Het is ook maar een getal natuurlijk, leeftijd," zegt Hein. Annemie vindt het lastig hoe er naar leeftijd wordt gekeken. "De tendens is zo'n beetje dat je als je rond de zeventig bent, je afgeschreven bent. En dat is zo'n akelig gevoel. Het klinkt heel zakelijk, maar dat is gewoon zo. We hebben best nogal wat te brengen, zowel qua kennis als ervaring aan de maatschappij en onze medemens."
Ze begrijpen allebei dat er ergens een grens moet zijn. "Je kunt niet tot je 94ste dit werk blijven doen," zegt Hein. "Dat begrijpt iedereen wel." De vraag is welke maatstaf je kiest. Ze zouden liever zien dat er gekeken wordt naar wat iemand kan, met een toetsing die voor iedereen hetzelfde is, op welke leeftijd ook.
Zelf toetsen en scholen ze zich voortdurend. Annemie is lid van haar beroepsvereniging, volgt scholingen en webinars en betaalt die zelf. Ook volgen ze samen EHBO-cursussen. "Je neemt je eigen verantwoordelijkheid zeer serieus," zegt Annemie.
Iedere week is anders
Ze weten nooit lang van tevoren waar ze heen gaan. Ze zijn beschikbaar en dan gaat de telefoon, of niet. Het ene weekend zijn ze in Oostenrijk, het volgende in Tsjechië. Soms vliegt Annemie naar het buitenland om een patiënt op te halen, en staat Hein met de ambulance op het vliegveld te wachten. 's Avonds zoeken ze een hotelletje en gaan ze ergens eten. "Dat maakt het na zo’n lange rit ook wel werkbaar," zegt Hein. "Als je dat niet zou hebben, dan wordt het echt alleen maar werken."
Het is intensief. Hein schat dat ze dit jaar al zo'n 70.000 kilometer hebben gereden. Hij voelt het in zijn lijf. "Je gaat wat piepen en kraken." Voor hem is het daarom niet zo moeilijk om hier uiteindelijk mee te gaan stoppen. Voor Annemie ligt dat anders. Ze heeft nog altijd andere dingen naast de ambulance: ze is vrijwilliger op een behandel/zorgcentrum voor mensen met dementie, ze begeleidt eens in de vier weken een gespreksgroep in een IPSO-huis de groep ‘Tussenlanders’ en ze vaccineert projectmatig voor de GGD.
Het repatriëren met de ambulance blijft iets aparts. “Je hebt zoveel ontmoetingen met vakgenoten uit verschillende landen, op de verpleegafdelingen, maar ook in de buitenlandse ambulance-sluizen hebben we contact met andere bemanningen." Dan staan we daar in werkkleding naast onze ambulance en ze weten: 'Hé, jullie komen uit Nederland!’ Dan ga je in gesprek, en krijgt dat gesprek ook diepgang.’
Tegen het stoppen ziet ze erg op, niet alleen omdat het werk haar gelukkig maakt, maar ook om de gesprekken met collega’s, de zingeving die het werk brengt en het contact met verschillende generaties. "Ik heb nog steeds iets te brengen. Ik zie er tegenop om dat te verliezen, er niet meer bij te horen, geen reden meer voor anderen om met mij in gesprek te gaan. Ik word verplicht een grijze muis in die wereld."
Of ze ook dit jaar weer de leeftijdsgrens gaat aanvechten, weet ze nog niet. Elke keer dat ze doorgaat, verandert ook Heins toekomst. "Het liefst zou ik ongecompliceerd doorgaan," zegt ze. "Met vakgenoten praten over patiëntenzorg en mensen helpen, dat vind ik mooi en zinvol."
Hun oudste kleinzoon is net zeven. Hij zei het laatst in een gesprek over de toekomst: "Ja, dan zijn jullie er niet meer." Annemie vond het confronterend, en ook waar. Hoe ouder je wordt, hoe meer je beseft dat het leven eindig is. Het verklaart misschien waarom ze er zo vol in staan. “Financieel hebben we het niet nodig, dus we doen dit puur omdat we het zinvol en mooi vinden.” Het werk brengt hen meer dan plezier alleen; het draagt bij aan hun geluk en eigenwaarde.