Een zwerm vogels boven de daken. Een boom die veel ouder is dan jij. Het licht dat ineens een vertrouwde straat verandert. Zulke momenten kunnen iets doen met je stemming. Onderzoekers bekeken wat er gebeurt als je er tijdens het wandelen bewust ruimte voor maakt.
.png)
Je kunt een hele wandeling maken zonder veel van de omgeving te zien. Je denkt aan een gesprek van gisteren, bedenkt wat je straks gaat koken en kijkt of je genoeg hebt gelopen. Pas vlak bij huis merk je dat de lucht inmiddels een andere kleur heeft.
Misschien herken je ook het omgekeerde: je blijft ergens even staan omdat iets je verrast. De omvang van een boom, het patroon in een gevel, een wolkenlucht die onmogelijk echt lijkt. Even is je aandacht helemaal bij wat er voor je ligt.
Psycholoog Virginia Sturm en haar collega’s van de University of California, San Francisco onderzochten zulke ervaringen bij oudere volwassenen. Hun studie verscheen in 2020 online in het wetenschappelijke tijdschrift Emotion.
Zestig gezonde volwassenen tussen 60 en 90 jaar werden door loting over twee groepen verdeeld. Iedereen kreeg de opdracht om acht weken lang minstens eenmaal per week een kwartier buiten te wandelen. Eén groep kreeg daarbij uitleg over verwondering en het verzoek om daar onderweg bewust voor open te staan. De andere groep kreeg die extra aanwijzingen niet.
In de uiteindelijke analyse namen de onderzoekers 52 deelnemers mee. Zij hadden voldoende wandelingen en vragenlijsten voltooid. De vergelijking draaide dus om twee manieren van wandelen, met als belangrijkste verschil de aandacht voor wat je onderweg kon verrassen.
De deelnemers die aandacht gaven aan verwondering rapporteerden tijdens hun wandelingen meer plezier en gevoelens zoals waardering en dankbaarheid. In hun dagelijkse verslagen, ook buiten de wandelingen, namen op anderen gerichte positieve emoties sterker toe en negatieve emoties sterker af dan in de vergelijkingsgroep.
De onderzoekers bekeken ook foto’s die de deelnemers onderweg van zichzelf maakten. In de verwonderingsgroep gingen mensen gaandeweg minder ruimte innemen op hun eigen foto’s. Er kwam meer omgeving in beeld. Hun glimlach werd bovendien sterker.
Dat is een opvallende uitkomst: zelfs de compositie van een foto veranderde mee. Je kunt het zien als een kleine verschuiving in perspectief. Er is meer in beeld dan degene die op de foto staat.
Het onderzoek was klein en duurde acht weken. Veel resultaten kwamen uit vragenlijsten die deelnemers zelf invulden. De uitkomsten zeggen daardoor vooral iets over hun ervaren emoties in die periode.
Op afzonderlijke vragenlijsten voor angst, depressieve klachten en algemene levenstevredenheid vonden de onderzoekers geen duidelijke verbetering. De studie toont ook niet aan dat deze wandelingen dementie voorkomen of je leven verlengen.
De winst die hier werd gevonden is bescheidener en concreter: een verandering in dagelijkse gevoelens. Ook dat hoort bij goed ouder worden. Hoe je een middag beleeft, verdient aandacht naast de vraag hoe fit je lichaam is.
Je hebt er geen berglandschap voor nodig. Het Greater Good Science Center van UC Berkeley adviseert om een vertrouwde omgeving met een frisse blik te benaderen. Leg je telefoon weg en geef jezelf tijd om iets op te merken dat groot, ingewikkeld of onverwacht is.
Begin bijvoorbeeld met een kwartier op een route die je prettig vindt. Kijk naar de kruinen van bomen, het metselwerk boven een winkelpui of de weerspiegeling van de lucht in het water. Blijf bij iets wat je aandacht trekt wat langer staan. Wat zie je als je niet meteen verdergaat?
De voorbeelden zijn een uitnodiging om te proberen. Het kwartier uit de studie is geen bewezen minimumdosis voor een betere stemming. En je hoeft na afloop niet te beoordelen of je genoeg verwondering hebt gevoeld.
Misschien was het gewoon een wandeling. Misschien weet je voortaan precies bij welke boom je even wilt blijven staan.
