Heeft alcohol zijn langste tijd gehad?

Duizenden jaren later maakten landbouwers alcohol zelf: wijn in Georgië, bier in Mesopotamië, en later distillaten in Azië en het Midden-Oosten  en daarmee werd alcohol een integraal onderdeel van rituelen, feesten, handel en zelfs religie.

Alcohol: chef-d’oeuvre én sociale lijm
Alcohol stimuleert neurotransmitters als dopamine en serotonine en vermindert sociale remmingen. Het fungeerde millennia lang als sociale smeerolie: een middel om spanning te verzachten, gesprekken los te maken, en gemeenschappen te verbinden. In kleine groepen was het een mechanisme om vertrouwen en verbondenheid te bevorderen.

Een scheur in het verhaal: dalende consumptie en veranderende houding

Terwijl alcohol decennialang floreerde, tonen recente trends in rijke samenlevingen een stabiele daling van alcoholgebruik. Jongere generaties drinken minder vaak en minder veel, en het traditionele ‘borrelen’ staat steeds vaker onder discussie.

Waarom? Drie belangrijke verklaringen springen eruit:

1. Gezondheidsbewustzijn
   De link tussen alcohol en meer dan 200 gezondheidsproblemen - van leverziekten tot bepaalde vormen van kanker - is wetenschappelijk stevig onderbouwd. Wereldgezondheidsorganisatie-campagnes richten zich op het verminderen van alcoholgebruik en het stimuleren van gezondere levensstijlen.
2. Opkomst van kwalitatieve alcoholvrije alternatieven
   Waar vroeger alcoholvrij bier en wijn vaak inferieur van smaak waren, is de kwaliteit de afgelopen jaren sterk verbeterd. Alcoholvrije dranken zijn niet langer alleen een nicheproduct, maar een groeiende markt met eigen innovaties en smaken.
3. Cultuurverandering
   “Gezelligheid” zonder alcohol is steeds normaler geworden, deels dankzij bewegingen zoals Dry January of IkPas in Nederland, waarbij mensen tijdelijk of permanent kiezen voor alcoholvrij.

Technologie en de toekomst van sociale rituelen

Het artikel van The Economist suggereert dat technologie mogelijk de rol van alcohol in sociale interacties kan reduceren: niet door alcohol simpelweg te verbieden, maar door alternatieven te creëren die sociale ervaringen even aantrekkelijk maken zonder de negatieve bijwerkingen van ethanol.

Denk aan:

• Functionele dranken: mocktails met botanische extracten die ontspanning of focus bevorderen zonder alcohol.
• Digitale en sociale innovaties: apps en platforms die sociale verbinding faciliteren zonder drank als hefboom.
• Preventietechnologie: wearables en slimme systemen die real-time waarschuwingen geven bij alcoholgebruik of risico’s detecteren.

In plaats van roes te bieden, kan technologie ons helpen betere keuzes te maken, onze gezondheid te beschermen en zelfs nieuwe vormen van sociale verbondenheid te verkennen.

Lees hier het artikel van The Economist.

Maar wat gaat er echt veranderen?

Het romantische beeld van de stam rond het kampvuur met een glas in de hand zal niet snel verdwijnen. Alcohol blijft sociaal ingebed en cultureel geladen. Maar de rol die het speelt, verandert al:

• Minder risico, meer keuze: Alcoholvrije drankjes bieden voor velen een gezonde optie bij sociale gelegenheden. In Nederland dronk in 2022 zo’n 16 % van de volwassenen maandelijks alcoholvrije dranken, met name bier.
• Gezondheid boven groepsdruk: Meer mensen kiezen bewust voor gezondheid boven sociale traditie.
• Nieuwe rituals zonder ethanol: Denk aan sociale games, mindfulness evenementen, sportieve activiteiten en borrels met aandacht voor smaak zonder alcohol.

Toch zijn er zorgpunten: sommige onderzoeken suggereren dat alcoholvrije dranken je verlangen naar echte alcohol juist kunnen vergroten en het probleem voor sommige mensen kunnen verergeren in plaats van oplossen.

Maar wat betekent de veranderende relatie met drank voor jouw leven nu of in de toekomst?

Proudies vraagt jou:

• Herinner je je een moment waarop een drankje meer was dan drank — een ritueel, een gesprek, een verbinding?
• Hoe kijk je naar alcoholvrije alternatieven? Zijn ze een verrijking of een gemis voor de sociale beleving?
• Denk je dat technologie en nieuwe trends alcohol uit sociale rituelen kunnen verdringen — of is dat een utopie?

Laat je reactie achter door een mail te sturen aan redactie@proudies.nl.

‍

‍