Er zijn schrijvers die je leest. En er zijn schrijvers die je, zelfs zonder het door te hebben, hebt leren lezen. Agatha Christie hoort bij die tweede categorie. Haar moorden zijn netjes gecomponeerd, haar verdachtenlijstjes voelen als een gezelschapsspel met een donker randje, en haar oplossingen zijn zo strak dat je je achteraf bijna schaamt dat je ze niet zag aankomen.
.png)
Toch is het een vergissing om Christie alleen te zien als de koningin van het knusse mysterie. Achter de keurige Engelse salons, de stoomtreinen en de theekopjes zat een leven dat zelf iets wegheeft van een roman: een jeugd vol fantasie, twee wereldoorlogen, een huwelijk dat stukliep, een beroemde verdwijning en een tweede leven tussen archeologische opgravingen in het Midden-Oosten.
En nu is ze er weer, in een nieuw jasje, met een vers verschenen Netflix miniserie die laat zien waarom haar werk zich zo goed leent voor een moderne binge.
Agatha Christie werd in 1890 geboren in Torquay, een kustplaats in het zuiden van Engeland. Dat detail is belangrijker dan het lijkt: haar werk blijft vaak dicht bij plekken waar de beschaving net dun genoeg is om te scheuren. Hotels, landhuizen, badplaatsen. Omgevingen waarin mensen beleefd blijven, ook als ze iets te verbergen hebben.
Ze debuteerde met The Mysterious Affair at Styles (1920), waarin meteen een van de beroemdste speurders ooit zijn entree maakt: Hercule Poirot.
Poirot is geen actieheld. Hij is een man van orde, ijdelheid en psychologisch inzicht. Het type dat liever in een fauteuil zit dan achter iemand aan rent. En juist daarom werkt hij zo goed: bij Christie komt de oplossing zelden van brute kracht, maar van kijken, luisteren en het herkennen van menselijke zwaktes.
Christie schreef uiteindelijk 66 detective-romans en 14 verhalenbundels, plus toneelwerk. Haar boeken verkochten meer dan een miljard exemplaren in het Engels en nog eens een miljard in vertaling.
Het zijn aantallen die je normaal alleen bij religie of popmuziek ziet.
In december 1926 verdween Christie elf dagen. Het land zocht. De kranten draaiden overuren. Ze werd uiteindelijk gevonden in Harrogate, in een hotel, ingeschreven onder een andere naam. Tot op de dag van vandaag is er discussie over wat er precies gebeurde, en hoeveel daarvan crisis was, hoeveel daarvan vlucht, en hoeveel daarvan iets wat ze zelf nooit meer wilde uitleggen.
Het helpt haar legende. Maar het zegt ook iets over haar: Christie was geen schrijver die zichzelf graag etaleerde. Ze bouwde liever werelden waarin anderen bekeken werden.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werkte Christie als vrijwilliger in een ziekenhuis en later in de dispensary, waar ze kennis opdeed van medicijnen en gifstoffen. Die ervaring sijpelt door haar oeuvre heen: niet alleen in de keuze van moordmethodes, maar ook in het detailgevoel waarmee ze ze inzet.
Bij Christie voelt een moord zelden gratuit. Het is een mechanisme. Een drukknop. Een manier om de sociale orde te testen.
Na haar scheiding hertrouwde ze in 1930 met archeoloog Max Mallowan. Met hem reisde ze veel door het Midden-Oosten, naar opgravingen waar het dagelijks leven bestond uit stof, ritme en wachten. Die wereld duikt op in haar werk, soms direct, soms als sfeer. Ze schreef zelfs non-fictie over dat bestaan: Come, Tell Me How You Live.
Het is verleidelijk om te zeggen dat ze daar “inspiratie” vond. Maar misschien is het eerlijker om te zeggen: ze vond er afstand. De ruimte om opnieuw te kijken naar mensen, zonder het lawaai van het Britse publieke leven.
Je kunt Christie op duizend manieren binnenkomen: via Poirot, via Miss Marple, via een los toneelstuk, via een modern gemaakte serie. Maar als je een route wilt die voelt als een zorgvuldig gedekte tafel, begin hier:
Tien mensen op een afgelegen eiland, een kinderliedje als aftelmechanisme, en een beklemming die steeds strakker trekt. Dit is Christie op haar donkerst. Het boek geldt als haar bestverkochte titel, met meer dan 100 miljoen verkochte exemplaren, en wordt vaak “het bestverkopende mysterie ooit” genoemd.
De ultieme “gesloten kamer”, maar dan op rails: een trein die vastloopt in de sneeuw. Poirot ondervraagt, iedereen heeft een verhaal, en de oplossing is precies het soort moreel dilemma dat je nog dagen bijblijft.
Een cruise over de Nijl, jaloersies die als parfum in de warmte blijven hangen, en opnieuw: een perfecte setting waarin niemand kan ontsnappen aan zichzelf.
Als je één Christie wilt lezen om te begrijpen waarom zij het genre heeft veranderd, neem deze. Het boek werd later zelfs uitgeroepen tot “beste misdaadroman ooit” door de Britse Crime Writers’ Association.
Niet omdat het haar beste is, maar omdat je hier Poirot ziet ontstaan. Het is de eerste steen in een bouwwerk dat nog altijd overeind staat.
En dan is er nog haar andere, minder besproken kant: de romans die ze schreef onder de naam Mary Westmacott. Minder puzzel, meer psychologie. Niet “romantisch” in de klassieke zin, eerder scherp over liefde en zelfbedrog.
Christie was niet alleen een romanschrijver. Ze schreef ook het toneelstuk The Mousetrap, dat in 1952 in première ging en uitgroeide tot het langstlopende West End stuk ter wereld. In 2025 tikte de productie zelfs een mijlpaal van 30.000 voorstellingen aan.
Dat alleen al is een aanwijzing: haar verhalen werken omdat ze op spanning zijn gebouwd, en spanning is iets wat je hardop kunt voelen in een zaal.
Netflix bracht in januari 2026 een driedelige miniserie uit: Agatha Christie’s Seven Dials, gebaseerd op The Seven Dials Mystery (1929). De serie is geschreven door Chris Chibnall (bekend van Broadchurch) en draait om Lady Eileen “Bundle” Brent, gespeeld door Mia McKenna-Bruce. In de cast zitten onder meer Martin Freeman en Helena Bonham Carter.
Waar deze adaptatie slim in is: hij leunt op Christie, maar maakt het tempo eigentijds. Je krijgt nog steeds die heerlijke cocktail van rijke interieurs, sociale codes en plotselinge dreiging, maar met een scherpere montage en een speelser gevoel voor ironie. Het is minder “museumstuk” en meer “avondje kijken met je eigen verdachtenlijstje op schoot”.
Als je Christie vooral kent van Poirot of Marple, is Seven Dials ook gewoon leuk omdat het je een andere hoek van haar universum laat zien: jeugdiger, witter van champagne, met een vleugje spionage en roddel als motor.
Misschien omdat we leven in een tijd waarin veel complex is, en Christie je iets biedt wat zeldzaam is geworden: een probleem dat oplosbaar is. Je krijgt chaos, maar ook orde. Je krijgt menselijk tekort, maar ook een hand die aan het eind alles op tafel legt.
En toch blijft ze modern, juist omdat ze zo goed is in het kleine. In hoe iemand zwijgt. In hoe een kamer ruikt. In hoe beleefdheid soms een vorm van agressie is.
Ik ben benieuwd:
Als je wilt, stuur je antwoord zoals je het aan een vriendin zou appen. Kort mag. Een alinea mag ook. Misschien maken we er een kleine lezerslijst van: De Christie routekaart van Proudies.
