Waarom het geheim van een lang leven misschien helemaal geen geheim is

Je leeft in een tijd waarin ouder worden bijna een project is geworden. Er zijn supplementen, slaapmeters, bloedtesten, koude baden, rode lampen, speciale diëten en influencers die beloven dat je je biologische leeftijd kunt terugdraaien. De boodschap is verleidelijk: als je maar de juiste gewoontes aanleert, kun je niet alleen gezond oud worden, maar misschien zelfs uitzonderlijk oud.

Maar in Morbid: Debunking Modern Longevity Science gooit onderzoeker Saul Justin Newman een flinke steen in die vijver. Zijn stelling is even ongemakkelijk als fascinerend: veel claims over extreem oude mensen — de mensen van 110 jaar en ouder — zijn volgens hem minder stevig dan ze lijken. Niet omdat ouder worden niet interessant is, maar omdat de gegevens waarop sommige spectaculaire verhalen zijn gebaseerd vaak rommelig, incompleet of zelfs foutief zijn.

Newman werd in 2024 bekroond met de Ig Nobelprijs voor Demografie, een prijs voor onderzoek dat je eerst laat glimlachen en daarna laat nadenken. Zijn onderzoek richt zich op de vraag hoe betrouwbaar leeftijden eigenlijk zijn bij mensen die uitzonderlijk oud zouden zijn geworden. Ook zet hij vraagtekens bij zogeheten “Blue Zones”: regio’s die beroemd zijn geworden omdat er opvallend veel mensen extreem oud zouden worden.

Een van de voorbeelden die in besprekingen van het boek terugkomt, is Jiroemon Kimura, lang geregistreerd als de oudste man ter wereld. Hij overleed in 2013 op een gerapporteerde leeftijd van 116 jaar. Maar rondom zijn levensloop doken merkwaardige inconsistenties op: verschillende geboortedata, verschillende schooldata en administratieve onduidelijkheden. Toch werd zijn leeftijd uiteindelijk geaccepteerd.

Het punt is niet dat niemand heel oud kan worden. Natuurlijk zijn er mensen die de honderd passeren. En gelukkig worden veel mensen tegenwoordig gezonder en actiever oud dan eerdere generaties. Het punt is eerder dat de meest spectaculaire claims — 115, 118, 122 jaar — extra zorgvuldig gecontroleerd moeten worden. Want hoe zeldzamer iets is, hoe groter de invloed van één fout in de administratie.

Dat klinkt misschien als een detail, maar het is belangrijk. Wetenschappelijke studies over ouderdom gebruiken soms gegevens van supercentenarians, mensen boven de 110 jaar, om iets te zeggen over genen, leefstijl en de grenzen van het menselijk leven. Als een deel van die leeftijden niet klopt, kunnen conclusies over “het geheim” van uitzonderlijke ouderdom ook gaan wankelen.

Daarmee raakt Morbid aan een grotere vraag: waarom wil je eigenlijk zo graag geloven in simpele recepten voor een uitzonderlijk lang leven? Misschien omdat het houvast geeft. Een dorp in Japan, een dieet op Sardinië, een glas rode wijn, een handvol bonen, een ochtendroutine — het voelt geruststellend om te denken dat ouder worden te sturen is met een paar overzichtelijke keuzes.

Maar juist daar wordt het ingewikkeld. Newman prikt door het idee heen dat ouderdom te slim af te zijn is met “geheimen” uit Blue Zones, supplementen of biohacking. De meest nuchtere adviezen blijven waarschijnlijk overeind: rook niet, eet meer plantaardig, blijf bewegen, slaap voldoende en neem reproduceerbare wetenschap serieus.

Voor jou is dat misschien wel de meest bevrijdende boodschap. Gezond ouder worden hoeft geen obsessie te zijn. Het hoeft niet te betekenen dat je lichaam een spreadsheet wordt, dat elke maaltijd een berekening is of dat elk glas wijn, elk dessert en elk laat diner voelt als een persoonlijke mislukking.

De solide lessen over ouder worden zijn vaak minder spectaculair dan de marketing. Bewegen helpt. Goede relaties helpen. Niet roken helpt. Genoeg slapen helpt. Een veilige leefomgeving, frisse lucht, financiële rust, betekenisvol contact en toegang tot goede zorg helpen ook. Dat zijn geen geheime trucs. Dat zijn voorwaarden voor een goed leven.

En misschien is dat precies waarom ze soms minder aandacht krijgen. Een pil is makkelijker te verkopen dan een wandeling met een vriend. Een dure test klinkt spannender dan dagelijks blijven bewegen. Een exotisch dorp spreekt meer tot de verbeelding dan de vraag of je buurt prettig, groen en veilig genoeg is om oud in te worden.

Morbid lijkt daarom minder een boek tegen ouder worden dan tegen de mythes eromheen. Het herinnert je eraan dat ouderdom geen wedstrijd hoeft te zijn. Je hoeft niet per se 110 te worden. Misschien is de betere vraag: hoe zorg je dat de jaren die je krijgt goed, verbonden en betekenisvol zijn?

Een lang leven is mooi. Maar een goed leven is meer dan lang volhouden.

‍