Van dichtbij zie je afzonderlijke stippen en verfstreken. Een paar stappen terug ontstaat een haven, een zeilboot, licht op het water. Vanaf 24 oktober laat de Kunsthal zien hoe Paul Signac met kleur een schilderij opbouwde. Ook zijn Rotterdamse havengezicht keert terug naar de stad die hem inspireerde.
.png)
Paul Signac, Le Port au soleil couchant,Opus 236 (Saint-Tropez), 1892, oil oncanvas, 65 x 81.3 cmHasso Plattner Foundation, Potsdam
Signac. Symphony of Colours opent op 24 oktober 2026 en loopt tot en met 28 februari 2027. De tentoonstelling volgt Signacs ontwikkeling via havengezichten, landschappen en portretten. Ook werk van tijdgenoten komt aan bod.
Een van de aangekondigde schilderijen is Le port de Rotterdam uit 1907, uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen. Daarnaast is onder meer Le Port au soleil couchant, Opus 236 uit 1892 te zien. De tentoonstelling ontstaat in samenwerking met Museum Barberini in Potsdam.
Deze aankondiging is dus een reden om een museumdag te plannen voor later deze maand. Het is nog geen verslag van een bezoek.
Signac wordt vaak in één adem genoemd met het pointillisme. Dat is begrijpelijk: de afzonderlijke kleurtoetsen vallen meteen op. Toch gaat achter die werkwijze meer schuil dan een herkenbaar oppervlak.
Hij ontmoette Georges Seurat in 1884 en verdiepte zich in een manier van schilderen waarbij kleuren in stippen of korte streken naast elkaar werden aangebracht. Daarbij speelden ideeën over kleurcontrast en waarneming een belangrijke rol. Het schilderij moest op enige afstand samenhang krijgen.
Het neo-impressionisme verbond daarmee schilderkunst aan een systematische belangstelling voor hoe we zien. Waar komt helderheid vandaan? Wat doet een kleur naast een andere kleur? Hoe verandert een oppervlak wanneer de verf niet overal in elkaar overloopt?
Een museumbezoek maakt zulke vragen concreet. Op een scherm worden verfstreken en formaat gemakkelijk teruggebracht tot één vlak beeld. Voor het echte schilderij kun je zelf van afstand veranderen.
Signacs ontwikkeling laat zich niet vangen in het beeld van iemand die zijn hele leven dezelfde kleine stippen bleef zetten. Het Metropolitan Museum of Art beschrijft hoe zijn latere schilderijen grotere, mozaïekachtige kleurvlakken kregen.
Zijn vroege belangstelling voor het impressionisme, de nauwe samenwerking met Seurat en die latere ontwikkeling horen bij hetzelfde kunstenaarschap. De methode veranderde terwijl zijn onderzoek naar kleur doorging.
Dat geeft je een bruikbare manier om de tentoonstelling te bekijken. Let niet alleen op wat een schilderij voorstelt, maar ook op de maat van de verfstreken. Hoe groot zijn de afzonderlijke toetsen? Hoeveel van de ondergrond blijft zichtbaar? En op welke afstand ervaar je het beeld als een geheel?
Je hoeft daarvoor geen kleurtheorie te kennen. Het verschil tussen dichtbij en verder weg kun je zelf zien.
Dat juist Rotterdam een schilderij van zijn eigen haven laat zien, geeft de tentoonstelling een plaatselijk aanknopingspunt. Signac bezocht Nederland meerdere keren en vond hier onderwerpen in havens, polders en wolkenluchten.
Bij een havengezicht kun je gemakkelijk beginnen met herkennen: water, schepen, gebouwen. Probeer vervolgens de kleuren los van die voorwerpen te bekijken. Welke tinten gebruikt de schilder in het water? Hoe verbindt hij lucht en kade? Waar zit het grootste contrast?
Dat is het plezier van langer kijken naar een werk waarvan je het onderwerp al begrijpt. Er blijft iets te ontdekken nadat je hebt vastgesteld wat erop staat.
Ga na afloop, als het weer meewerkt, nog even naar buiten. Het Rotterdamse water zal er niet plotseling uitzien als een Signac. Maar misschien valt je wel op hoeveel kleuren er in één grijze middag passen.
Praktisch
Signac. Symphony of Colours is van 24 oktober 2026 tot en met 28 februari 2027 te zien in Kunsthal Rotterdam. De reguliere openingstijden zijn dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur. Vooraf een online ticket met starttijd boeken is verplicht, ook met een Museumkaart. Kunsthal
