Seks na je zestigste bestaat gewoon. Waarom doen we dan alsof het niet zo is

Maar de cijfers vertellen een ander verhaal. In een grote, veel geciteerde Amerikaanse studie onder 57 tot 85 jarigen gaf 73% van de 57 tot 64 jarigen aan seksueel actief te zijn, 53% van de 65 tot 74 jarigen en 26% van de 75 tot 85 jarigen. Met andere woorden: het neemt gemiddeld af, maar het verdwijnt niet.
En een grootschalig Brits onderzoek laat zien hoe sterk gezondheid en welzijn samenhangen met een actief en bevredigend seksleven. Ook bij oudere leeftijdsgroepen geldt: slechte gezondheid maakt seks lastiger, maar “het einde” is het lang niet altijd.

Toch blijven veel mensen stil. Omdat je het niet “hoort” te willen. Omdat je niet weet hoe je het gesprek opent. Omdat je bang bent dat het raar is, of zelfs gênant. En precies daar zit het probleem: niet in seks zelf, maar in het taboe eromheen.

Het taboe heeft een prijs

Taboe is niet alleen ongemak. Taboe is ook uitstel. Uitstel van praten met je partner. Uitstel van hulp vragen. Uitstel van informatie zoeken. Uitstel van genieten.

Onderzoek naar stigma rond seks bij ouderen beschrijft hoe seks op latere leeftijd cultureel vaak wordt neergezet als “niet bestaand”, “lachwekkend” of zelfs “afstotelijk”. Dat kan leiden tot geïnternaliseerde schaamte en meer seksuele problemen.
En uit onderzoek naar drempels om hulp te zoeken blijkt dat oudere volwassenen geregeld tegen barrières aanlopen zoals sociale normen, schaamte en het idee dat klachten er “nu eenmaal bij horen”.

De stille boodschap is: laat maar. En die boodschap werkt door tot in de spreekkamer.

Waarom het wél belangrijk is (ook als je seksleven verandert)

De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat seksuele gezondheid gaat over welzijn, respect en veiligheid, en dat het relevant is gedurende de hele levensloop, dus ook op oudere leeftijd.
In een recent WHO artikel wordt bovendien expliciet gepleit om ouderen zichtbaarder te maken in beleid en zorg rond seksuele gezondheid en om gesprekken hierover te ondersteunen.

Dat is niet omdat iedereen “moet” blijven vrijen. Maar omdat intimiteit, verlangen, nabijheid en identiteit niet ophouden bij een bepaalde leeftijd. En omdat de vragen in deze levensfase vaak niet kleiner worden, maar juist subtieler.

Seks kan dan over van alles gaan, bijvoorbeeld:

• Verbondenheid. De behoefte om je gezien en gewenst te voelen.
• Rouw en verandering. Het lichaam dat anders reageert, een partner die ziek is, medicatie die invloed heeft, een relatie die verschuift.
• Nieuwe fases. Na pensioen meer tijd, maar ook meer spiegel: wat willen we eigenlijk van elkaar.
• Zelfbeeld. Je aantrekkelijk voelen, juist als je lijf verandert.
• Grenzen en veiligheid. In nieuwe relaties, na een scheiding, of na het overlijden van een partner.

Het echte verhaal achter de cijfers

Cijfers kunnen geruststellen, maar ze kunnen ook misleiden als je ze te letterlijk neemt. Want seksuele activiteit wordt sterk beïnvloed door dingen die weinig met “leeftijd” te maken hebben en veel met context: gezondheid, energie, relatie, stress, rouw, partnerbeschikbaarheid.

In de Amerikaanse studie rapporteerden veel seksueel actieve ouderen óók seksuele problemen. Denk aan minder verlangen, vaginale droogheid, erectieproblemen. Het punt is niet dat er problemen zijn, maar dat ze vaak heel normaal zijn én vaak behandelbaar.
Een AARP onderzoek (VS) laat bijvoorbeeld zien dat bijna de helft van oudere volwassenen tevreden is met hun huidige seksleven, en dat een deel het zelfs als even goed of beter ervaart dan tien jaar eerder.

Met andere woorden: “minder vaak” betekent niet automatisch “minder goed”. En “anders” betekent niet “over”.

De grootste factor is vaak niet techniek, maar taal

Veel stellen praten jarenlang prima over kinderen, werk, geld, vakanties. Maar zodra het over seks gaat, wordt het vaag. Of grappig. Of stil.

Wat helpt is een verschuiving in het gesprek: weg van presteren, richting afstemmen.

Probeer zinnen als:

• “Ik mis je dichtbij, zullen we weer wat meer tijd maken voor aanraking?”
• “Ik merk dat mijn lijf anders reageert. Zullen we samen ontdekken wat nu fijn voelt?”
• “Wat vind jij eigenlijk prettig de laatste tijd, en wat helemaal niet?”
• “Zullen we dit niet pas bespreken als het misgaat, maar gewoon tussendoor?”

Het doel is niet één groot gesprek. Het doel is een nieuwe normaliteit: dat het onderwerp af en toe op tafel mag liggen, zonder drama.

Seksuele gezondheid is ook gewoon gezondheid

Er is nog iets dat zelden hardop wordt gezegd: ook op latere leeftijd spelen seksuele gezondheid en veiligheid een rol. Nieuwe relaties komen vaker voor na scheiding of verlies. En met nieuwe relaties komen ook nieuwe vragen.

Als je klachten hebt, of je maakt je zorgen, dan is het legitiem om dat met je huisarts te bespreken. En ja, dat kan ongemakkelijk voelen. Maar dat is precies waar het taboe zich verstopt: in het moment dat je bijna iets zegt en dan toch maar niet.

De WHO pleit er juist voor om ouderen beter te ondersteunen bij gesprekken over seksuele gezondheid, met partners én met zorgverleners.

Als je jezelf herkent: dit is een kleine Proudies oefening

Pak een notitieboekje (of je telefoon) en beantwoord deze drie vragen, eerlijk en zonder oordeel:

1. Wat mis ik op dit moment het meest? (aanraking, verlangen, speelsheid, rust, zekerheid, aandacht)
2. Wat maakt het onderwerp lastig om te bespreken? (schaamte, angst voor afwijzing, onzekerheid, “het hoort niet”, eerdere ervaringen)
3. Wat is één kleine stap die wél kan? (een zin uitspreken, een knuffel langer laten duren, een afspraak maken bij de huisarts, een avond zonder schermen)

Klein is goed. Klein is haalbaar. Klein is hoe taboes afbrokkelen.

Tot slot: het gaat niet om hoe het hoort, maar om hoe het klopt

Voor de één blijft seks belangrijk. Voor de ander verschuift het naar intimiteit zonder seks. Weer een ander ontdekt op latere leeftijd juist een nieuwe vrijheid. Alles daarvan kan waar zijn.

Maar schaamte is zelden een goede raadgever. En stilte is zelden neutraal.

Dus stel jezelf vandaag één vraag: Wat zou er veranderen als je dit onderwerp net zo normaal zou behandelen als slaap, bewegen of eten?

‍