Bij een geschilderd gezicht zoek je al snel de ogen. In Jezus en de schriftgeleerden van Albrecht Dürer verdienen de handen minstens zoveel aandacht. Ze geven het gesprek beweging. Het schilderij behoort tot de werken uit Madrid die sinds 15 oktober in het Mauritshuis te zien zijn.
.png)
Michael Sweerts, Jongen met tulband en een boeketje, ca. 1658-1561 uit Museo Nacional Thyssen-Bornemisza en Johannes Vermeer, Meisje met de parel, ca. 1665 uit het Mauritshuis
De tentoonstelling Thyssen-Bornemisza ❤️ Mauritshuis – Meesterwerken uit Madrid is geopend en loopt tot en met 17 januari 2027. Het Haagse museum ontvangt vijfentwintig werken uit het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza. Tegelijkertijd reizen vijfentwintig werken uit het Mauritshuis naar Madrid. Onder de kunstenaars die in Den Haag vertegenwoordigd zijn, bevinden zich Jan van Eyck, Albrecht Dürer, Bronzino en El Greco. Mauritshuis
Dürer schilderde Jezus en de schriftgeleerden in 1506 tijdens zijn verblijf in Venetië. De jonge Christus staat tussen zes geleerden. Hoofden en handen vullen het beeld, terwijl de achtergrond nauwelijks ruimte krijgt.
Het museum in Madrid wijst erop dat Christus zijn argumenten op zijn vingers telt. De handen vormen samen met zijn gezicht het middelpunt van de compositie. Dürer verenigt hier elementen uit de Noord-Europese en Italiaanse schilderkunst.
Probeer bij dit werk eerst alleen de gebaren te volgen. Welke hand wijst, welke telt, welke lijkt een reactie voor te bereiden? Kijk daarna pas naar de gezichten. Verandert je indruk van het gesprek?
Dat is een eenvoudige manier om langer bij een schilderij te blijven. Je hoeft niet onmiddellijk de hele voorstelling te begrijpen. Eén detail kan voldoende zijn om een tweede keer te kijken.
Liefde vormt het verbindende thema van de tentoonstelling. Dat begrip omvat hier onder meer religieuze toewijding, de verbondenheid tussen mensen en liefde voor de natuur en de schilderkunst.
Een van de werken is El Greco’s De annunciatie, geschilderd omstreeks 1596–1600. Maria krijgt bezoek van een engel; boven hen bevindt zich een hemelse wereld met musicerende engelen.
Bij zo’n voorstelling kun je jezelf afvragen hoe een schilder iets onzichtbaars voorstelbaar maakt. Let op de richting van blikken, de ruimte tussen figuren en de verdeling van kleuren. Waar word je het beeld binnengeleid? En waarheen wordt je aandacht vervolgens getrokken?
Het thema liefde biedt een ingang, maar hoeft je reactie niet vast te leggen. Je kunt ook onrust, afstand of verwondering ervaren. Juist het verschil tussen de uitleg en je eigen waarneming kan een gesprek opleveren.
De tentoonstelling maakt ook een verbinding met een vertrouwd gezicht. Vermeers Meisje met de parel blijft op haar vaste plek in zaal 15. Via een livestream wordt ze verbonden met Jongen met een tulband van Michiel Sweerts in de tentoonstellingszaal.
Dat nodigt uit tot vergelijken. Kijk naar de stand van het hoofd, de plaats van de schouders en het contact met de toeschouwer. Hoeveel van je indruk ontstaat door de houding? En hoeveel vul je zelf in?
Bezoek de schilderijen desgewenst afzonderlijk voordat je de verbinding via het scherm bekijkt. Zo kun je eerst je eigen indruk vormen. Een vergelijking wordt interessanter wanneer je al iets hebt opgemerkt dat je wilt toetsen.
Voor een bezoek kun je vooraf drie werken uitkiezen waarbij je langer wilt stilstaan. Loop eerst door de tentoonstelling en keer daarna terug. Misschien spreekt bij de tweede ronde juist een schilderij aan waar je aanvankelijk aan voorbijging.
Op de tentoonstellingspagina vind je de actuele informatie en de toegang tot tickets. Controleer voor je bezoek ook de openingstijden en eventuele afwijkingen, zeker rond de feestdagen.
Wil je Dürers schilderij vooraf bekijken, dan biedt de collectiepagina van het Thyssen-Bornemisza achtergrond bij de voorstelling.
Een museumbezoek hoeft geen proefwerk in kunstgeschiedenis te zijn. Soms neem je vooral een gebaar mee naar huis: een hand die een argument telt, geschilderd ruim vijf eeuwen geleden.
