In Jimpa is opa degene die de vrijheid opzoekt

Een tiener wil een jaar bij opa in Amsterdam wonen. Voor Frances klinkt dat als een aantrekkelijk vooruitzicht. Voor moeder Hannah roept het plan heel andere gevoelens op. De man die haar kind bewondert, is ook de vader met wie zij een ingewikkelde geschiedenis deelt.

Dat is het vertrekpunt van Jimpa, de film van de Australische regisseur Sophie Hyde. Olivia Colman speelt filmmaker Hannah, die met haar non-binaire kind Frances naar Amsterdam reist. Daar woont haar vader Jim, gespeeld door John Lithgow. Frances noemt hem Jimpa. Het voorgenomen familiebezoek krijgt een andere lading wanneer Frances langer wil blijven.

Een grootvader met een eigen leven

Jim vertrok ooit naar Amsterdam om vrijer als homoseksuele man te kunnen leven. Hij heeft er een bestaan opgebouwd waarin zijn eigen verlangens ruimte krijgen. Ook moedigt hij Frances aan om het queer leven in de stad te ontdekken.

Dat maakt hem een interessant grootvaderpersonage. Hij heeft een geschiedenis, overtuigingen en een leven dat verder reikt dan zijn rol in de familie. Voor een kleinkind kan zo iemand een venster openen op mogelijkheden die thuis minder dichtbij voelen.

Tegelijk zit daar spanning. Een grootouder ontmoeten is iets anders dan door diezelfde persoon opgevoed worden. Waar een kleinkind vooral mogelijkheden ziet, kan een volwassen dochter zich ook herinneren wat eerdere keuzes hebben gekost.

Zo nodigt het uitgangspunt van Jimpa uit om naar twee familiebanden tegelijk te kijken: die tussen ouder en kind, en die tussen grootouder en kleinkind.

Vrijheid verandert van betekenis

Jim heeft zelf moeten vechten voor ruimte om te leven zoals hij wilde. Toch betekent dat niet dat hij vanzelfsprekend begrijpt wat vrijheid voor Frances inhoudt. De distributeur benoemt juist dat verschil tussen zijn ervaringen en die van zijn non-binaire kleinkind als een centrale spanning in de film.

Daar ligt een vraag die verder reikt dan dit gezin. Hoe blijf je luisteren wanneer je zelf al een lange weg hebt afgelegd? Je kunt trots zijn op wat jouw generatie heeft veranderd en tegelijk merken dat een volgende generatie andere woorden gebruikt of nieuwe vragen stelt.

Voor wie kinderen of kleinkinderen heeft, is dat een herkenbaar gespreksonderwerp. Begrip ontstaat niet alleen doordat je vertelt wat je zelf hebt meegemaakt. Het vraagt ook belangstelling voor ervaringen die je niet onmiddellijk herkent.

Hannah staat ertussenin

Hannah komt naar Amsterdam als moeder én als dochter. Bovendien werkt ze aan een film die een eerbetoon aan haar vader moet worden. Daardoor speelt ook de vraag hoe je een familieverhaal vertelt: wat krijgt daarin de nadruk, en wat is moeilijker onder woorden te brengen? IFFR

Het is een bruikbare invalshoek om mee te kijken. Let op welke verwachtingen ieder familielid van de anderen heeft. Wie wil beschermen? Wie wil bewonderd worden? Wie wil vooral de ruimte krijgen?

Daarvoor hoef je niet dezelfde familiegeschiedenis te hebben. Binnen één gezin kunnen verschillende versies van een verleden naast elkaar bestaan. Wat voor de één een bevrijdende beslissing was, kan voor een ander een gemis hebben betekend.

Een persoonlijk verhaal van Sophie Hyde

Hyde maakte eerder Good Luck to You, Leo Grande. Voor Jimpa putte ze uit haar eigen familiegeschiedenis. Frances wordt gespeeld door haar eigen kind, Aud Mason-Hyde. Naast Colman en Lithgow zijn onder anderen Romana Vrede, Hans Kesting en Zoë Love Smith te zien.

Die persoonlijke oorsprong maakt de film geen letterlijk familieverslag. Het is een speelfilm over mensen die aan elkaar verbonden zijn en elkaar ondertussen opnieuw moeten leren kennen.

Misschien is dat ook een mooie vraag voor na het kijken: welk beeld heeft je familie van jou, en hoeveel ruimte laat dat voor wie je inmiddels bent?

‍