Je raakt aan de praat in de trein en stapt opgewekter uit dan je instapte. Psycholoog Gillian Sandstrom onderzoekt wat zulke ontmoetingen ons brengen. In haar nieuwe boek laat ze zien waarom we de waarde ervan gemakkelijk onderschatten.
.png)
Sommige mensen beginnen overal een gesprek. Ze vragen naar de hond naast het bankje, wisselen recepten uit bij de groentekraam en weten na een treinreis waar hun medepassagier is opgegroeid. Zelf twijfel je misschien al voordat je vraagt of de stoel naast iemand vrij is.
Gillian Sandstrom kent die aarzeling. In een interview met Greater Good vertelt de psycholoog dat ze zichzelf als introvert beschouwt. Het gemak waarmee haar vader onbekenden aansprak, leek haar vroeger een aangeboren talent waarover zij niet beschikte.
Inmiddels doet ze onderzoek naar zulke gesprekken. Haar dit voorjaar verschenen boek, Once Upon a Stranger, gaat over wat er kan gebeuren wanneer je toch iets zegt.
Een van de onderzoeken waarnaar het interview verwijst, is van psychologen Nicholas Epley en Juliana Schroeder. Zij verdeelden treinreizigers willekeurig over drie groepen: knoop een gesprek aan, houd je op jezelf of reis zoals je gewoonlijk doet.
In de uiteindelijke analyse van dit experiment zaten 97 reizigers. De deelnemers die iemand hadden aangesproken, rapporteerden een prettigere reis dan degenen die op zichzelf waren gebleven.
Een aparte groep moest vooraf voorspellen hoe zo’n reis zou bevallen. Die deelnemers verwachtten juist meer plezier van alleen zitten. Het gesprek bleek aangenamer dan mensen zich voorstelden.
Dit onderzoek uit 2014 ging over het gevoel direct na een treinreis. Het bewijst geen blijvende verbetering van welzijn en onderzocht ook niet specifiek gepensioneerden. Wel geeft het een reden om je eerste inschatting af en toe te wantrouwen: misschien zit de ander best op een praatje te wachten.
Denk aan de ontmoetingen die vanzelf ontstaan rond je werk. Je wacht samen op koffie, vraagt naar iemands vakantie of praat nog even na voordat je naar huis gaat. Als je stopt met werken, kunnen ook die gesprekjes verdwijnen.
Je kunt ruimte maken voor nieuwe ontmoetingen zonder meteen je agenda te vullen. Ga wat eerder naar een lezing. Blijf na een cursus nog even zitten. Kijk tijdens het wachten eens om je heen voordat je je telefoon pakt.
Een gesprek hoeft vervolgens nergens toe te leiden. Je kunt een prettig kwartier met iemand doorbrengen, afscheid nemen en elkaar nooit meer zien. Ook dan heeft die ontmoeting iets aan je middag toegevoegd.
In het interview met Jill Suttie noemt Sandstrom drie eenvoudige aanknopingspunten: een vraag stellen, iets gemeenschappelijks benoemen of iets vriendelijks doen.
De omgeving geeft je vaak al een onderwerp:
Kies een vraag waarop je het antwoord werkelijk wilt horen. Luister, vraag eventueel door en vertel ook iets over jezelf. Zo krijgt de ander de gelegenheid om jou iets te vragen.
Een kort antwoord kan betekenen dat iemand liever verdergaat met zijn eigen bezigheid. Laat het daar dan gerust bij. Een begroeting of vriendelijke opmerking is ook een prima uitwisseling.
Kies deze week eens een moment waarop je normaal zou zwijgen en begin een gesprek. Bekijk achteraf hoe het voelde. Was het ongemakkelijker, prettiger of gewoner dan je had verwacht?
Wil je meer lezen over Sandstroms onderzoek en ervaringen, dan vind je het Engelstalige Once Upon a Stranger bij uitgever Hodder & Stoughton.
Misschien levert je eerste poging alleen een paar woorden over de regen op. Misschien vertelt iemand je iets waar je onderweg naar huis nog aan denkt.
