Fitter worden op latere leeftijd: wat 47 jaar onderzoek laat zien

Dezelfde mensen, tientallen jaren lang

Onderzoekers rond Maria Westerståhl van het Karolinska Institutet onderzochten gegevens uit de Swedish Physical Activity and Fitness-studie, kortweg SPAF. Het oorspronkelijke cohort bestond uit 427 mensen, geboren in 1958. Hun lichamelijke capaciteit werd tussen hun zestiende en drieënzestigste op verschillende momenten gemeten.

De studie verscheen in 2025 in het Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. Het bijzondere is de lange looptijd. Onderzoek naar ouder worden vergelijkt vaak verschillende leeftijdsgroepen op één moment. Hier konden de onderzoekers veranderingen binnen dezelfde groep over tientallen jaren volgen. onlinelibrary.wiley.com

Dat maakt uit. Een verschil tussen een groep twintigers en een groep zestigers kan behalve met leeftijd ook samenhangen met de omstandigheden waarin die generaties opgroeiden. Door mensen opnieuw te onderzoeken, krijg je beter zicht op hun ontwikkeling.

Een gemiddelde is geen persoonlijke voorspelling

De onderzoekers zagen dat lichamelijke prestaties al vóór het veertigste levensjaar kunnen gaan afnemen. De communicatie van het Karolinska Institutet vat dat samen als een omslag rond het vijfendertigste jaar. Ook bij actieve deelnemers verdween de invloed van veroudering niet volledig. Karolinska Institutet

Zo’n uitkomst vraagt om zorgvuldig lezen. Het is geen houdbaarheidsdatum voor je lichaam. Een gemiddelde ontwikkeling vertelt niet wat jij komende maand of volgend jaar kunt bereiken. Ook betekent een dalende lijn over tientallen jaren niet dat er tussentijds nergens verbetering mogelijk is.

Denk aan het verschil tussen je beste prestatie ooit en je huidige uitgangspunt. Wie na een periode van weinig beweging opnieuw begint, vergelijkt zich met een andere situatie dan iemand die al jaren intensief traint.

Ook later beginnen hing samen met verbetering

In de toelichting op het onderzoek meldt het Karolinska Institutet dat deelnemers die tijdens hun volwassen leven lichamelijk actiever werden, hun fysieke capaciteit met ongeveer vijf tot tien procent verbeterden. Dat is een hoopgevende bevinding voor mensen die zichzelf nooit als sportief hebben gezien. Karolinska Institutet

Er hoort wel een kanttekening bij. Dit was geen experiment waarin deelnemers door loting een trainingsprogramma kregen toegewezen. De studie geeft dus geen garantie dat een bepaald programma bij iedereen een bepaald percentage winst oplevert. Gezondheid en andere leefomstandigheden kunnen zowel de activiteit als de testprestaties beïnvloeden.

Bovendien liepen de metingen in deze publicatie tot 63 jaar. De resultaten kunnen niet zonder meer worden doorgetrokken naar mensen van tachtig of negentig. onlinelibrary.wiley.com

Een bruikbaarder doel dan je vroegere record

Voor het dagelijks leven is een concreet doel vaak interessanter dan een vergelijking met je jongere zelf. Denk aan voldoende uithoudingsvermogen voor een uitstapje of gemakkelijker kunnen deelnemen aan een activiteit die je graag doet. Wat zou je weer vaker willen ondernemen?

De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat alle beweging meetelt, ook vervoer per fiets, huishoudelijke activiteiten en recreatie. Enige beweging is beter dan geen beweging; spierversterking heeft eveneens waarde. De mogelijkheden om actief te zijn hangen bovendien samen met je gezondheid, omgeving en toegang tot passende voorzieningen. who.int

De Zweedse studie biedt daarmee vooral een ander perspectief op beginnen. Je hoeft niet eerst een sportief verleden te hebben om je huidige mogelijkheden serieus te nemen. De vraag voor de komende weken kan heel concreet blijven: welke activiteit past bij je, en welke vooruitgang zou voor jou verschil maken?

Lees de toelichting van het Karolinska Institutet, de wetenschappelijke publicatie en de informatie van de WHO over bewegen.

‍