Een naam ontcijferen, een datum invoeren, een plaats herkennen. Via online archiefprojecten kun je vanuit huis historische documenten beter vindbaar maken. Voor wie graag nauwkeurig werkt en belangstelling heeft voor geschiedenis, ligt er achter zo’n gescande pagina een verrassend concrete taak.
.png)
Een document kan digitaal beschikbaar zijn en toch moeilijk te vinden blijven. Wie een scan van een handgeschreven akte bekijkt, ziet een afbeelding. Om gericht te kunnen zoeken op een persoon of plaats, moeten zulke gegevens ook worden herkend en vastgelegd.
Daar helpen vrijwilligers bij. Op het platform VeleHanden brengen erfgoedinstellingen uiteenlopende collecties onder: van bevolkingsregisters en notariële akten tot historische foto’s en kaarten.
De werkzaamheden verschillen per project. Soms voer je namen en datums in. Elders beschrijf je een foto of help je punten op een historische kaart verbinden met een moderne kaart. Instellingen geven daarvoor eigen instructies. Het werk kan online worden gedaan, op een moment dat je zelf kiest.
Dat maakt deze vorm van vrijwilligerswerk het onderzoeken waard wanneer je graag aan een afgebakende taak werkt, maar geen vaste dag buitenshuis wilt afspreken.
Een concreet voorbeeld is Alle Amsterdamse Akten. Het Stadsarchief Amsterdam werkt samen met vrijwilligers aan het toegankelijk maken van het notariële archief uit de periode 1578 tot 1915.
De inhoud reikt veel verder dan koopcontracten en testamenten. De akten bevatten gegevens over handel, scheepvaart, slavernij, bezittingen en erfenissen. Ook verklaringen over ruzies en gebeurtenissen op zee kwamen bij notarissen terecht.
Daardoor geven de documenten zicht op mensen die in een algemeen geschiedenisboek nauwelijks voorkomen. Hun namen staan in afspraken, verklaringen en geschillen die destijds belangrijk genoeg waren om op papier vast te leggen.
Je hoeft tijdens het invoeren niet meteen het hele levensverhaal te reconstrueren. Een zorgvuldig overgenomen naam kan later de verbinding vormen die een onderzoeker nodig heeft.
Volgens het Stadsarchief zijn sommige akten gemakkelijk leesbaar en andere aanzienlijk lastiger. Vrijwilligers halen belangrijke gegevens uit de documenten, zoals de datum, het type akte, persoonsnamen en geografische locaties. Na controle komen die gegevens in het online zoeksysteem terecht.
Wie wil beginnen, kan zich digitaal aanmelden en de invoerinstructies lezen. Er is een forum waar deelnemers en medewerkers vragen beantwoorden.
Ook samen werken is mogelijk. Het Stadsarchief organiseert op woensdag van 12.00 tot ongeveer 16.00 uur invoermiddagen in het Informatiecentrum aan de Vijzelstraat 32 in Amsterdam. Nieuwe vrijwilligers zijn welkom en nemen hun eigen laptop mee. Controleer voor vertrek de actuele agenda.
Begin met een korte sessie en lees de instructies voordat je gegevens invoert. Het helpt om eerst te begrijpen wat een project precies vraagt. Moet je alleen bepaalde velden overnemen, of een groter deel van de tekst lezen?
Noteer waar je twijfelt en gebruik de beschikbare hulp. Een onleesbare letter hoeft geen persoonlijke puzzel te worden die je koste wat kost oplost. Bij archiefwerk telt ook dat onzekerheid herkenbaar blijft.
Let daarnaast op welk materiaal je aanspreekt. Wie graag naar straatbeelden kijkt, kan meer plezier hebben in foto’s dan in lange akten. Wie taal interessant vindt, raakt misschien juist geboeid door terugkerende formuleringen en veranderende schrijfwijzen.
Probeer het een paar keer voordat je er een vaste gewoonte van maakt. De ene middag levert vooral routinewerk op; een andere keer blijf je hangen bij een beroep, adres of onverwachte naam.
Ergens zoekt later iemand naar precies die naam. Dan maakt het verschil dat jij hem zorgvuldig hebt overgenomen.
Meer informatie en meedoen
