Bij Matisse thuis: een tentoonstelling om langer naar kleur te kijken

Een bekende naam, een minder bekend geheel

Wie Matisse zegt, denkt gemakkelijk aan kleurige knipsels. Deze tentoonstelling geeft gelegenheid om een ruimer beeld van zijn werk te krijgen. Er zijn schilderijen, sculpturen en grafische werken, met stukken uit verschillende perioden.

De selectie loopt onder meer van Luxe, calme et volupté uit 1904 naar Le Rêve uit 1935 en Grand Intérieur rouge uit 1948. De late knipsels zijn vertegenwoordigd in drukwerk. Wie vooral voor originele uitgeknipte vormen komt, doet er dus goed aan die verwachting bij te stellen.

Zo’n overzicht biedt een prettige manier van kijken: zoek eens naar iets wat terugkeert. Een vorm, een verhouding tussen kleuren, een manier waarop een lichaam ruimte inneemt. Je hoeft daarvoor geen kunsthistorische voorkennis mee te nemen. Het wordt juist interessant wanneer je zelf een overeenkomst opmerkt tussen werken die tientallen jaren uit elkaar liggen.

Een blouse waarvoor je de tijd kunt nemen

Een belangrijk bruikleen is La Blouse roumaine uit 1940. Volgens het museum verlaat dit schilderij Centre Pompidou maar zelden. Het werk krijgt in Amsterdam dan ook een prominente plaats.

Een bekende titel kan onbedoeld haast veroorzaken: even herkennen, even fotograferen en verder. Probeer hier het omgekeerde. Kijk eerst zonder het zaaltekstje te lezen. Waar gaat je blik naartoe? Blijf je bij het gezicht, of trekken de vormen en de kleding je aandacht weg?

Doe daarna een paar stappen achteruit. Een schilderij kan van dichtbij vooral uit afzonderlijke details bestaan, terwijl op afstand de verdeling over het hele vlak sterker wordt. Dat verschil zelf opmerken geeft meer houvast dan de opdracht een meesterwerk mooi te moeten vinden.

Het raam als verbinding

Het venster vormt een terugkerend motief in Matisses werk en is ook het uitgangspunt voor de inrichting van de tentoonstelling. Ruimtelijk ontwerper Tatyana van Walsum en grafisch ontwerper Marline Bakker werkten met kaders, openingen en doorkijken.

Dat levert een bruikbare kijkvraag op: waar sta je als beschouwer? Kijk je een kamer in, of vanuit een kamer naar buiten? En wat gebeurt er wanneer een raam bijna net zo nadrukkelijk aanwezig is als het uitzicht?

Je kunt tijdens een museumbezoek heel gericht op onderwerpen letten. Door één keer de ruimte rond die onderwerpen te volgen, ontdek je mogelijk iets anders. Hoeveel plaats krijgt een muur? Hoe dichtbij lijkt een tafel? Waar houdt een interieur op en begint een landschap?

Matisse krijgt gezelschap

Ook werk van onder anderen Sonia Delaunay, Mark Rothko en Barnett Newman maakt deel uit van de tentoonstelling. Daarmee plaatst het museum Matisse tussen kunstenaars met wie zijn werk verwantschap vertoont of op wie het doorwerkte.

Gebruik die combinatie gerust als aanleiding voor een eigen vergelijking. Welke kleur blijft het langst hangen? Bij welk werk wil je dichterbij komen, en welk schilderij vraagt juist afstand? Een verschil in voorkeur kan bovendien een goed begin zijn van een gesprek met je museumgenoot.

Chez Matisse is dagelijks van 10.00 tot 17.00 uur te bezoeken. Een regulier volwassenenticket kost € 29,50; met de Museumkaart geldt een toeslag van € 7. Controleer de tentoonstellingspagina voor tickets en afwijkende feestdaguren. Op de bezoekerspagina vind je praktische informatie.

‍